Park Belzacki w Piotrkowie Trybunalskim


Województwo: łódzkie

Powiat: grodzki Piotrków

Park Belzacki w typie krajobrazowym został założony w II poł. XIX w. w zachodniej części Piotrkowa Trybunalskiego przy ul. Belzackiej 178 (województwo łódzkie; piotrkowski powiat grodzki). Park obejmuje obszar działek: nr 192/1 oraz 192/2. Łączna powierzchnia parku wynosi 5,2776 ha, w tym wody (staw większy i mniejszy) stanowią powierzchnię 0,8 ha. Obiekt posiada tarasowe ukształtowanie powierzchni ze spadkiem terenu w kierunku północnym. Park został wpisany do rejestru zabytków nieruchomych prawomocną decyzją Nr K1.IV-680/468/67 z dnia 11 września 1967 roku, wydaną przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Źródła historyczne podają, że w dzisiejszym parku znajdowały się trzy wjazdy. Główny wjazd prowadził poprzez ulicę Dworską (narożnik Dworska - Belzacka), drugi wjazd od ulicy Belzackiej (w narożniku północno-wschodnim). Trzeci wjazd znajdował się od strony zachodniej, od tzw. dawnego podwórza dworskiego. Obecnie w miejscach dwóch pierwszych wjazdów są wejścia do parku. Trzeci wjazd funkcjonuje jako ciąg pieszo - jezdny i jest głównym wjazdem dla części południowej parku. Prowadzi on również do Wojewódzkiej Stacji Ochrony i Kwarantanny Roślin, której brama znajduje się przy narożniku południowo-zachodnim parku (instytucja nie posiada niezależnej obsługi komunikacyjnej). Ponadto do parku prowadzi jeszcze jedno wejście od strony ulicy Kasztanowej. Układ komunikacyjny został całkowicie przetworzony zwłaszcza w części południowej parku. Poprowadzono nowe ciągi komunikacyjne pomiędzy wybudowanymi obiektami. Zlikwidowano podjazd a także fragment alei, prowadzącej z głównego wjazdu od stawu do podjazdu. Aleje w części południowej parku przeprowadzone są prosto, pod kątami, a nawierzchnie zostały wykonane z trylinki, płyt betonowych lub masy bitumicznej. Zarówno forma, jak i materiały, znacznie odbiegają od stylu parku krajobrazowego. Na terenie parku poprowadzono dodatkową aleję po stronie północnej stawu. Zlikwidowano fragment alei wjazdowej od strony ulicy Belzackiej na wysokości małego stawu oraz wprowadzono aleje spacerowe wokół niego. Alejki w tej części parku wykonane są z kruszywa naturalnego. Układ alei w całym parku jest niejednolity i niespójny pod względem funkcjonalnym.

Historia

Charakterystyka byłych i obecnych budynków

Podstawą zabudowy był założony w połowie XIX wieku dwór. Był to budynek murowany z cegły, tynkowany. Zbudowany został na wzgórzu, w zachodniej części parku, skierowany frontem w stronę stawu. Obiekt zbudowany był na planie prostokąta, parterowy, częściowo podpiwniczony, dwutraktowy, z sienią na osi głównej. W 1912 roku dwór zmienił swój pierwotny kształt poprzez dobudowanie skrzydła od strony zachodniej. Przebudowa pozbawiła budynek cech stylowych. Decyzją z 21 września 1970 dwór został skreślony z ewidencji zabytków i na początku lat 70 - tych rozebrany. W okresie powojennym wprowadzono na teren parku zabudowę o charakterze biurowym. Są to:


  • budynek Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego na terenie działki 192/1 z niezależną obsługą komunikacyjną od strony ul. Dworskiej i ogrodzeniem z siatki,
     
     

  • nieużytkowany budynek byłego magazynu, zlokalizowany przy granicy wschodniej działki 192/2,
     
     

  • budynek Instytutu Historii Akademii Świętokrzyskiej,
     
     

  • budynek byłej stołówki, zlokalizowany przy granicy północnej działki 192/2 adaptowany aktualnie dla potrzeb biblioteki Instytutu Historii. Bezpośrednio w granicy zachodniej parku, na wysokości działki 192/2 zlokalizowane są:
     
     

  • drewniany kiosk przy wejściu do parku od strony zachodniej,
     
     

  • budynek gospodarczy murowany,
     
     

  • metalowe garaże. Nowa zabudowa umieszczona została w parku w sposób przypadkowy i burzy jego historyczny układ kompozycyjny. Budynki nie są związane stylem i kompozycją z całością założenia i wprowadzają dysharmonię do całości układu przestrzennego parku. W miejscu, w którym zlokalizowany był dwór, dokonano nasadzeń drzew i krzewów.
    Rys historyczny:
     
     

  • w 1868 roku majątek Belzatka był własnością Cypryana Węglińskiego i jego żony Józefy z domu Radlickiej, która wniosła Belzatkę jako fundusz posagowy,
     
     

  • w 1872 roku Belzatkę wystawiono na licytację i kupił ją Władysław Gogolewski syn Wojciecha,
     
     

  • w 1908 roku nowym właścicielem Belzatki został Karol Czaykowski i jego żona Marcela z Bogusławskich, którzy kupili Belzatkę od Gogolewskich,
     
     

  • następnie drogą spadku Belzatkę otrzymuje córka Karola Czaykowskiego - Stanisława Sabina, która wyszła za mąż za Aleksandra Jana Klemensa Stokowskiego,
     
     

  • ostatnim właścicielem Belzatki przed 1939 rokiem był Marceli Stokowski syn Aleksandra i wnuk Karola Czaykowskiego,
     
     

  • po II wojnie światowej Belzatka przeszła na własność Skarbu Państwa (użytkownikami był Państwowy Ośrodek Maszynowy i Urząd Wojewódzki),
     
     

  • od 2000 roku działka nr 192/1, która pełni funkcję parku miejskiego jest we władaniu Urzędu Miasta Piotrkowa Trybunalskiego.
     
     


 

Przyroda


Kompozycja szaty roślinnej Parku Belzackiego według historycznego rysu

Główna aleja wjazdowa na teren parku (ul. Dworska) obsadzona jest lipami drobnolistnymi, granica wschodnia obsadzona jest jesionami wyniosłymi, a droga do sadu po stronie zachodniej grabami pospolitymi. W części północnej możemy napotkać: jesion wyniosły, klon pospolity i świerk kłujący. Miejsce, w którym znajdował się kiedyś dwór, porośnięte jest gęsto krzewami i młodymi nasadzeniami drzew: lipa drobnolistna, dąb czerwony, świerk kłujący, brzoza brodawkowata. Na terenie parku rosną zwarte jednogatunkowe grupy drzew: klony pospolite, graby pospolite, brzozy brodawkowate. Wiele drzew posadzono wokół stawu. Są to jesiony wyniosłe, klony srebrzyste, klony pospolite, klony jawory. Znajdują się także drzewa iglaste takie jak: świerk pospolity, świerk kłujący, daglezja zielona, żywotnik zachodni i sosna wejmutka. Miejsce, w którym znajdował się kiedyś dwór, porośnięty jest gęsto krzewami i młodymi nasadzeniami drzew. Nie istnieje także sad, który pierworodnie znajdował się w południowej części parku. Dosadzono nowe szpalery jesionowe wzdłuż zachodniej granicy parku.

Stopień zachowania się drzew

Powojenna zmiana właściciela oraz sposobu użytkowania nie wpłynęła korzystnie na stan zachowania jednolitego układu przestrzennego parku. Część północna parku została zaadoptowana dla funkcji ogólnodostępnego parku miejskiego i tutaj nie nastąpiły duże zmiany w układzie przestrzennym. Szczególne zmiany zaszły w części południowej parku, gdzie wprowadzenie zabudowy wymusiło poprowadzenie nowych ciągów komunikacyjnych. Wybudowanie nowych obiektów i ciągów pieszych odbyło się kosztem istniejącej substancji przyrodniczej. Stan zdrowotny drzew jest zróżnicowany. W części południowej parku można zaobserwować wieloletnie zaniedbanie w pielęgnacji drzewostanu. Wiele drzew posiada niezabezpieczone ubytki powierzchniowe i wgłębne, odłamane konary, posusz gałęzi i konarów czy niebezpieczne miejsca po wyłamanych konarach. Skupienia krzewów rozrosły się w sposób niekontrolowany, zatracając swój pokrój a tym samym walory zdobnicze parku. Wiele zaniedbań jest także w zakresie usuwania licznych samosiewów drzew.

W części północnej parku sytuacja w zakresie gospodarki drzewostanem jest lepsza. Drzewa posiadają zabezpieczone ubytki powierzchniowe i wgłębne, systematycznie usuwany jest posusz konarów i gałęzi. Jednakże w zakresie usuwania samosiewów stwierdzono pewne zaniedbania, szczególnie wzdłuż wschodniej i północnej granicy parku. W obydwóch częściach parku w ciągu ostatnich kilkunastu lat dokonano nowych nasadzeń drzew (lip, dębów czerwonych, świerków kłujących oraz brzóz brodawkowatych na terenie, gdzie zlokalizowany był dworek i podjazd). Wiek tych drzew ocenia się na ok. 10-15 lat. W części północnej, w pobliżu dużego zbiornika wodnego, dokonano nasadzeń jesionów wyniosłych, klonów pospolitych, świerków kłujących jak również ich odmian. Nadal jednak zachowany jest krajobrazowy charakter parku. Zachowały się również stawy zbudowane na rzece Strawce. Na dobry stan drzew mają wpływ sprzyjające warunki środowiska, duża wilgotność powietrza oraz żyzna gleba.

Dendroflora Parku Belzackiego:

1. Bez czarny – Sambucus nigra 2. Lilak pospolity– Syringa vulgaris 3. Brzoza brodawkowata – Betula pendula 4. Brzoza omszona – Betula pubescens 5. Buk pospolity – Fagus sylvatica 6. Choina kanadyjska – Tsuga canadensis 7. Cyprysik groszkowy – Chamaecyparis pisifera 8. Czeremcha zwyczajna – Padus avium 9. Daglezja zielona – Pseudotsuga menziesii 10. Dąb błotny – Quercus palustris 11. Dąb czerwony – Quercus rubra 12. Dąb szypułkowy – Quercus robur 13. Forsycja – Forsythia sp. 14. Głóg jednoszyjkowy – Crataegus monogyna 15. Jabłoń domowa – Malus domestica 16. Jałowiec sabina – Juniperus savina 17. Jarząb mączny – Sorbus aria 18. Jarząb pospolity – Sorbus aucuparia 19. Jarząb szwedzki – Sorbus intermedia 20. Jaśminowiec wonny – Philadelphus coronarius 21. Jesion wyniosły – Fraxinus excelsior 22. Jodła pospolita – Abies alba 23. Karagana syberyjska – Caragana arborescens 24. Kasztanowiec zwyczajny– Aesculus hippocastanum 25. Klon Ginnala – Acer ginnala 26. Klon jawor - Acer pseudoplatanus 27. Klon jesionolistny – Acer negundo 28. Klon pospolity – Acer platanoides 29. Klon srebrzysty – Acer saccharinum 30. Leszczyna pospolita – Corylus avellana 31. Ligustr pospolity - Ligustrum vulgare 32. Lipa szerokolistna– Tilia platyphyllos 33. Lipa drobnolistna – Tilia cordata 34. Modrzew europejski – Larix decidua 35. Olsza czarna – Alnus glutinosa 36. Olsza szara – Alnus incana 37. Orzech czarny – Juglans nigra 38. Orzech włoski – Juglans regia 39. Porzeczka – Ribes sp. 40. Robinia akacjowa – Robinia pseudoacacia 41. Róża – Rosa sp. 42. Sosna wejmutka – Pinus strobus 43. Śliwa domowa – Prunus domestica 44. Śliwa wiśniowa – Prunus cerasifera 45. Śnieguliczka biała – Symphoricarpos albus 46. Świerk kłujący – Picea pungens 47. Świerk pospolity – Picea abies 48. Tawuła – Spiraea sp. 49. Topola – Populus sp. 50. Wiąz – Ulmus sp. 51. Wierzba biała – Salix alba 52. Wierzba krucha – Salix fragilis 53. Wiśnia – Cerasus sp. 54. Żywotnik wschodni – Thuja orientalis 55. Żywotnik zachodni – Thuja occidentalis

Inwentaryzacja dendrologiczna pomników przyrody w Parku Belzackim

Podano obwód pnia na wysokości 130 cm w cm oraz wysokość drzewa w metrach

1. Wierzba biała Salix alba 328 cm, 25 m 2. Klon srebrzysty Acer saccharinum 263 cm, 22 m 3. Orzech czarny Juglans nigra 203 cm, 20 m 4. Klon srebrzysty Acer saccharinum 292 cm, 25 m 5. Klon jawor Acer pseudoplatanus 330 cm, 30 m 6. Lipa drobnolistna Tilia cordata 330 cm, 27 m 7. Klon srebrzysty Acer saccharinum 335 cm, 27 m 8. Dąb błotny Quercus palustris 288 cm, 32 m 9. Jesion wyniosły Fraxinus excelsior 325 cm, 30 m 10. Jesion wyniosły Fraxinus exclesior 302 cm, 30 m 11. Buk pospolity Fagus silvatica 340 cm, 32 m

Ścieżka


W Parku Belzackim Piotrkowa Trybunalskiego znajduje się 11 drzew uznanych za pomnik przyrody. Pomnik przyrody to pojedynczy twór lub skupienie tworów przyrody żywej lub nieożywionej o szczególnej wartości naukowej, wychowawczej, dydaktycznej, estetyczno - krajobrazowej lub historyczno - pamiątkowej, odznaczający się indywidualnymi cechami, które wyróżniają go spośród innych podobnych tworów. Najczęściej są to sędziwe drzewa wielkich rozmiarów, czasami krzewy, aleje, grupy drzew, głazy narzutowe, skałki, jaskinie, wodospady, źródła, wąwozy.

Pojęcie “pomnika przyrody” wprowadził A. Humbold; w języku polskim pierwszy zastosował je Adam Mickiewicz (Pan Tadeusz, Księga IV). Wyrosło ono z kultu, jakim ludzie otaczali stare drzewa i z romantycznego zachwytu nad niezwykłymi zjawiskami przyrody. Obiekt otrzymuje status “pomnika przyrody” rozporządzeniem wojewody, podanym do wiadomości właścicielowi obiektu, a na obiekcie umieszcza się tabliczkę z napisem: Pomnik przyrody prawem chroniony. Jeśli w gminie są cenne obiekty, których wojewoda nie uznał za “pomniki przyrody”, może to uczynić rada gminy.

1. Trasę ścieżki dydaktycznej rozpoczynamy przy wejściu (zaznaczone miejsce na mapie parku – uczestnik otrzymuje taką mapę przed realizacją ścieżki) i zgodnie z planem parku kierujemy się do obiektu nr 1, w którym rośnie wierzba biała. Jest to drzewo o szerokiej koronie, lancetowatych liściach, które są wyciągnięte w długi ostry wierzchołek. Liście po spodniej stronie, a za młodu i po górnej stronie, są jedwabiście owłosione. Młode pędy są długie, zwisające, początkowo nieznacznie owłosione, żółte lub oliwkowobrązowe. Kwitnie razem z rozwijaniem się liści w kwietniu i maju. Kwiaty tego drzewa są rozdzielnopłciowe, rozmieszczone dwupiennie, owadopylne, bez okwiatu, zebrane w tzw. kotki. W miejsce okwiatu występują zwykle jeden, dwa miodniki, rzadziej 3-5. Owocem jest sucha wielonasienna torebka, pękająca dwiema klapami. Nasiona drobne, opatrzone u nasady kępką jedwabistych włosków ułatwiających rozsiewanie przez wiatr.

2. Tuż po prawej stronie w kierunku południowo – wschodnim znajduje się obiekt nr 2 - klon srebrzysty. Charakteryzuje się szeroką koroną i nieco zwisającymi dolnymi gałęziami. Kora łuszczy się płatami. Liście są z wierzchu żywozielone, a pod spodem srebrzystobiałe, z ostrymi i głęboko podwójnie piłkowanymi klapami. Kwiaty rozdzielnopłciowe, rozmieszczone dwu- lub jednopiennie, bezpłatkowe, zielonkawe lub różowawe, rozwijają się na długo przed rozwinięciem liści, w pierwszej połowie kwietnia a nawet w marcu. Owocem jest rozłupnia, która gdy dojrzeje zaraz opada i rozpada się na rozdzielne skrzydlaki. Owocowanie tego gatunku przypada na koniec maja – początek czerwca.

3. Idziemy dalej wzdłuż dużego stawu, przy którym rosną dwa okazałe obiekty przyrodnicze tj. obiekt nr 4 (klon srebrzysty) i nr 3 – orzech czarny. Orzech czarny jest drzewem jednopiennym, wiatropylnym. Kwiaty męskie liczne, zebrane w kwiatostany kotkowe. Natomiast żeńskie nieliczne, zebrane w grona. Owoce są prawie kuliste lub jajowate, pestka głęboko bruzdowana, twarda. Nasienie jest bardzo smaczne, ale trudne do wyjęcia ze skorupki. Rośnie dziko, a jego siewki używane są na podkładki pod orzech włoski. Dopiero ostatnio próbuje się wprowadzić do uprawy jego szlachetniejsze odmiany.

4. Podążając nadal na wschód docieramy do obiektu nr 5 (klon jawor) i obiektu nr 6 (lipa drobnolistna). Klon jawor jest drzewem, którego kora odpada niewielkimi łuseczkami. Posiada oliwkowozielone i odstające od pędu pączki. Liście są z wierzchu nieco pomarszczone, spodem sinozielone, o jajowatych, słabo zaostrzonych lub tępych klapach i ostrych wrębach między klapami. Kwiaty zaś są zebrane w długie, zwisające grona. Rozwijają się po rozwinięciu liści, a więc dwa trzy tygodnie później. Owocem jest skrzydlak mający gruby wypukły orzeszek, ustawiony pod kątem ostrym.

Natomiast lipa drobnolistna ma liście szerokojajowate, a u nasady niesymetrycznie sercowate, spodem sinozielone, z kępkami rudawych włosków w kątach żyłek. Kwiaty żółtawobiałe, zebrane po 3 – 6 w wyprostowane wierzchotki. Owocem jest orzeszek gładki lub nieznacznie żeberkowany, o cienkiej łupinie. Lipa kwitnie w lipcu. Jest to gatunek długowieczny, osiągający niejednokrotnie 600 – 1000 lat.

5. Następnie wędrujemy półkolistą alejką w kierunku południowo – zachodnim i docieramy do obiektu nr 7 (klon srebrzysty) i obiektu nr 8 - dąb błotny. Charakteryzują go liście skrętoległe, opadające lub nieopadające na ziemię, ząbkowane, klapowane, a nawet całobrzegie. Kwiaty rozdzielnopłciowe, ale rozmieszczone jednopiennie, wiatropylne. Kwiatostany męskie zebrane są w zwisające kotki, a żeńskie osadzone pojedynczo lub po kilka obok siebie. Owocem jest orzech, zwany popularnie żołędziem, u dołu otoczony zdrewniałą miseczką, która pokryta jest łuskami. U starszych drzew występują liczne suche gałązki, utrzymujące się przez dłuższy czas, sprawiające wrażenie cierni.

6. Idziemy dalej wzdłuż stawu i widzimy obiekty nr 9 i 10. Są to jesiony wyniosłe. Posiadają prosty walcowaty pień, dobrze oczyszczony z gałęzi, oraz ciemnoszarą, podłużnie bruzdowaną i spękaną korę. Pączki są czarne, delikatnie omszone. Liście są złożone z 3 – 7 par jajowatolancetowatych lub eliptycznych listków. Kwiaty pozbawione okwiatu, pojawiające się przed liśćmi, w kwietniu i maju, zebrane są w wydłużone wiechy osadzone po kilka obok siebie. Owocem są skrzydlaki o długości do 4 cm.

7. Podążając nadal na południowy – zachód docieramy do obiektu nr 11. Widzimy buk pospolity, który posiada szeroką, gęstą koronę. Liście są jajowate lub eliptyczne, całobrzegie, ciemnozielone i połyskujące. Jesienią przybierają piękny, żółty lub miedzianobrązowy kolor. Owocem tego gatunku jest orzeszek. Kwiaty są rozdzielnopłciowe, rozmieszczone jednopiennie i wiatropylne. Okwiat męski jest zebrany w zwisające, główkowate kwiatostany. Natomiast żeński stoi zwykle parami i otoczony jest 4 – klapową miseczką, która drewnieje, a gdy dojrzeje pęka częściowo wzdłuż 4 szwów i opada razem z owocami na ziemię. Kwitnie na początku maja lub nawet na koniec kwietnia.

Bibliografia


 


  • Kruz M., Krupa B., Park Belzacki jako zabytek historii i przyrody polskiej, Forum Nauczycielskie nr 24, 2003.
     
     

  • Olaczek R., Słownik Szkolny. Ochrona przyrody i środowiska, Warszawa 1999. Szweykowscy A., J., Słownik botaniczny, Warszawa 2003.
     
     

  • Umiński T., Ekologia, środowisko, przyroda. Podręcznik dla szkół średnich, Warszawa 1996.
     
     

  • Urbanek A., Encyklopedia Szkolna Biologia, Warszawa 1999.
     
     

  • Warszada J., Próba inwentaryzacji urządzonej zieleni miejskiej zachodniej części Piotrkowa Trybunalskiego, Łódź 1997.
     
     

  • Wysmyk B., Opracowanie ekofizjograficzne dla miasta Piotrkowa Trybunalskiego, Łódź 2004.
     
     

  • Zarzyński P., Metody określania wieku drzew - pomników przyrody, Aura nr 2: 2005. 
     
     


 

Uwagi


Silne strony parku belzackiego:


  • bardzo urozmaicony drzewostan zdobiący okolice;
     
     

  • dodatni wpływ starodrzewia ze zbiornikiem wodnym na ochronę środowiska przyrodniczego;
     
     

  • bogaty zestaw zieleni oraz gatunków rzadko spotykanych ma dla zwiedzających znaczenie dydaktyczne;
     
     

  • dobry stan większości drzew;
     
     

  • bogata historia parku.
    Słabe strony parku belzackiego:
     
     

  • największe zagrożenie dla parku wiąże się z funkcjonowaniem na jego terenie starej, nieszczelnej sieci kanalizacji sanitarnej; ścieki bytowe przedostają się na powierzchnię gleby, lub bezpośrednio do rzeki Strawki, wpływając destrukcyjnie na roślinność oraz zanieczyszczając wody rzeki Strawki i wody stawów w parku; ponadto duży zbiornik wodny wymaga renowacji; dno stawu porasta roślinność;
     
     

  • nawierzchnia ciągów pieszych na terenie obiektu jest niejednolita; liczba ciągów również jest niewystarczająca;
     
     

  • brak regularnego usuwania samosiewów, drzew suchych i zamierających;
     
     

  • obecność konstrukcji związanych z napowietrzną linią elektroenergetyczną zakłóca charakter parku;
     
     

  • obecność szamb;
     
     

  • brak miejsc rekreacyjnych np.: obiekty sportowe, wystawy tematyczne, place zabaw;
     
     

  • usytuowanie parkingów;
     
     

  • brak jednolitego oświetlenia.
    Postulaty dla instytucji zarządzającej parkiem:
     
     

  • konieczność rozwiązania problemu związanego z nieszczelną i starą siecią kanalizacji sanitarnej,
     
     

  • okresowe odchwaszczanie porastającego dna obu stawów,
     
     

  • dostosowanie wyposażenia parku do charakteru całości założenia,
     
     

  • zlikwidowanie ogrodzenia parku z prefabrykowanych elementów betonowych od strony ul. Kasztelańskiej; wprowadzenie jednolitego ogrodzenia na terenie całego obiektu,
     
     

  • uzupełnienie drzewostanu, zwłaszcza w zakresie gatunków iglastych,
     
     

  • budowa ścieżek rowerowych,
     
     

  • ujednolicenie nawierzchni ciągów pieszych,
     
     

  • wybudowanie jednolitego oświetlenia.
     
     


 

Autorzy


Autorem pierwotnej wersji opisu parku powstałej w ramach projektu "Parki i ogrody oczami młodzieży" jest:
Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych nr 1
ul. Roosvelta 1
97-300 Piotrków Trybunalski
e-mail: tepees@pro.onet.pl
Opiekun grupy:
Małgorzata Kruz 
Autorzy opisu:
uczniowie Koła Botanicznego: Anna Barańska, Róża Czoroglani, Katarzyna Dybowska, Aleksandra Krasoń, Krzysztof Książek, Łukasz Kucharczyk, Piotr Ludwiczak, Bartosz Mastalerz, Hubert Mycka, Radosław Pietrzkowski, Rafał Stawicki, Magdalena Toma.
Współpracujacy nauczyciele:
współpracujący nauczyciele: mgr Renata Stefaniak – Wójtowicz, nauczycielka języka polskiego, inż. Jerzy Mastalerz - nauczyciel informatyki.


Wyszukiwarka

Wyszukiwarka


Kontakt

Nazwa organizacji
Ośrodek Działań Ekologicznych "Źródła"
Adres organizacji
90-602 Łódź, ul. Zielona 27
Telefon do organizacji
42 632 8118
Adres www organizacji
www.zrodla.org

 
 


Newsletter

wpisz swój e-mail aby otrzymywać informacje o naszych działaniach

Wyślij



© 2010 Ośrodek Działań Ekologicznych "Źródła" | Dzień Pustej Klasy | PITy 2015 | zielone szkoły | oszczędzajmy wodę | edukacja globalna | Kalendarz świąt ekologicznych