Park wiejski "Boryk" w Gródku


Województwo: podlaskie

Powiat: białostocki

Gmina Gródek jest największą powierzchniowo gminą województwa podlaskiego. Położona jest we wschodniej części powiatu białostockiego. Cały jej obszar leży w strefie Zielonych Płuc Polski, a zachodnia część gminy znajduje się w obrębie Parku Krajobrazowego Puszczy Knyszyńskiej.

W krajobrazie gminy najbardziej wyróżnia się Wał Świętojański, w obrębie którego, w okolicy Królowego Mostu znajdują się największe wzniesienia (Góra Świętego Jana - 210, 5 m n.p.m. i Góra Świętej Anny - 209,2 m n.p.m.).
Gmina Gródek zalicza się do najbardziej zalesionych, gdyż powierzchnia lasów zajmuje 60% jej powierzchni.

Spośród fitocenoz leśnych na obszarze gminy dominuje: bór iglasty wysoki, ekosystem boru brusznicowego, a także boru wielogatunkowego. Odnaleźć też można ekosystemy grądu, boru świerkowego i olsu.

Park położony jest pomiędzy dwiema wsiami, które stanowią jedną całość. Tymi wsiami są: Gródek oraz Waliły Stacja. Park "Boryk" rozciąga się wzdłuż ulicy Szkolnej. Jego północną granicę stanowią tory kolejowe. Natomiast wschodnią pola uprawne oraz monokulturowe uprawy leśne modrzewia europejskiego.

W obrębie Parku można wyróżnić dwie odrębne części: Nadleśnictwo oraz Uroczysko "Boryk". Siedzibę Nadleśnictwa stanowi wybudowany w 1997 roku budynek nawiązujący architektonicznie do zabytkowego obiektu tzw. "Nadleśniczówki". W dawnej drewnianej siedzibie, liczącej sobie ponad 70 lat, znajdują się lokale mieszkalne. Oprócz budynku biurowego, w którym prowadzone są też zajęcia edukacyjne, i bazy mieszkalnej Nadleśnictwo dysponuje rozbudowanym zapleczem gospodarczym tj. magazynami, garażami, wiatami, warsztatami i kotłownia.
Centralną cześć parku, położoną około 300 metrów od siedziby Nadleśnictwa, stanowi uroczysko "Boryk".

Położone jest ono pośród około 200 letnich sosen, na niewielkim morenowym wyniesieniu terenu. Rozciąga się z niego malowniczy widok na pola uprawne i położone w dolinie Supraśli Olsy.

Uroczysko "Boryk" zasłynęło corocznymi imprezami takimi jak: "Basowiszcza", "Siabrouskaja Biasieda". Jest to również miejsce cotygodniowych dyskotek oraz innych spotkań w okresie letnim. Amfiteatr jest również wykorzystywany w trakcie gminnych i państwowych uroczystości. Także Szkoła Podstawowa oraz Publiczne Gimnazjum w Gródku organizują tutaj spotkania i występy z okazji Dnia Dziecka, Dni Gródka, rocznicy wstąpienia Polski do Unii Europejskiej itp.

Historia

Wieś Gródek należy do najstarszych ośrodków osadniczych. Jej początki sięgają IX wieku. Już we wczesnym średniowieczu Gródek był ważnym grodem na szlaku Wilno - Grodno - Bielsk - Drohiczyn - Sandomierz - Kraków. W tym czasie tutejsze tereny puszczańskie były w całości własnością wielkich książąt litewskich. Około 1483 roku Król Kazimierz Jagiellończyk nadał te dobra Iwanowi Chodkiewiczowi. Po jego śmierci przeszły one we władanie Aleksandra Chodkiewicza, który z Gródka uczynił swoją główną rezydencję. W połowie XVI w. nadano osadzie prawa miejskie utracone następnie w 1897 roku. Bardzo dogodne położenie oraz uruchomienie linii kolejowej Białystok - Baranowicze w 1886r. stało się impulsem do powstania drobnych zakładów rzemieślniczych i sukienniczych. W okresie Polski Ludowej Gródek rozwijał się w kierunku rolniczym. Powstały spółdzielnie rolnicze oraz PGRy. Jedynym dużym zakładem przemysłowym były Zakłady Dziewiarskie "Karo", które zlikwidowano w 1995 roku. Z tego okresu pochodzą bloki, dom kultury, szkoła, przedszkole, bank, wiele sklepów oraz domów jednorodzinnych. Obecnie Gródek jest typową małą miejscowością.

W trakcie trwania powstania styczniowego 1863 roku w okolicznych lasach działały oddziały Walerego Wróblewskiego i Onufrego Duczyńskiego. W dowód uznania dla bohaterstwa i odwagi społeczności Ziemi Gródeckiej w czasie okupacji niemieckiej w 1977 roku gmina otrzymała Krzyż Grunwaldu II Klasy.
Obecnie Gródek, oprócz ciekawej historii, zabytków (Cerkiew p.w. Najświętszej Marii Panny, Kościół p.w. Najświętszego Serca Jezusowego), zalewu i malowniczego położenia pośród lasów proponuje turystom wiele atrakcji. Należy do nich odbywający się w połowie lipca koncert Białoruskiej muzyki rockowej- Basowiszcza. Idea stworzenia tego festiwalu zrodziła się w 1989 roku. Pod koniec lipca odbywa się też Siabrouskaja Biasieda czyli Międzynarodowe Polsko - Białoruskie Spotkania Kulturalne. Ta typowo rodzinna impreza odbywa się już od sześciu lat. Ciekawy program (występy zespołów, pieczenie prosiaka połączone z degustacją) powoduje, iż Uroczysko Boryk gości tego dnia coraz więcej osób.

Przyroda

Na obszarze parku zachowany został pierwotny charakter ekosystemu boru wysokiego. Północno - wschodnią granicę parku stanowi ols rosnący na wilgotnych, torfowych glebach doliny rzeki Supraśl. Najcenniejszymi drzewami są dwustuletnie sosny (Pinus silvestris) otaczające amfiteatr wraz z miejscem na ognisko i wiatą przeznaczoną do tańca. Równie okazałe są lipy drobnolistne (Tilia cordata) oraz lipy szerokolistne (Tilia grandifolia) rosnące w pobliżu Nadleśnictwa.

Do drzew rosnących na terenie parku zaliczyć należy: świerki pospolite (Picea abies), sosny zwyczajne (Pinus sylvestris), klony zwyczajne (Acer platanoides), dęby szypułkowe (Quercus robur), dęby czerwone (Quercus rubra). Wyróżnić należy krzewy bzu czarnego (Sambucus nigra), bzu koralowego (Sambucus racemosa), maliny właściwej (Rubus idaeus), róży dzikiej (Rosa canina), jeżyny popielicy (Rubus caesius), jałowca pospolitego (Juniperus communis).

Wśród drzew można spotkać stanowiska zawilca gajowego (Anemone nemorosa), borówki czarnej (Vaccinium myrtillus), poziomki pospolitej (Fragaria vesca).

W parku można zobaczyć liczne gatunki ptaków: sikorki - bogatka (Parus major), czubatka (Parus cristatus), dzięcioły (Picidae), zięby (Fringilla coelebs), sójki (Garrulus glandarius), gady: zaskrońce (Natrix natrix), jaszczurki (Lacerta vivipara).

Schodząc w kierunku doliny rzeki Supraśl można zaobserwować płazy: żabę trawną (Rana temporaria), rzekotkę drzewną (Hyla arborea).

Ścieżka

Ścieżka została zaprojektowana w oparciu o walory przyrodnicze oraz dwa najistotniejsze elementy parku - siedzibę Nadleśnictwa oraz Uroczysko "Boryk". Przebiega ona częściowo wytyczonymi dróżkami i drogą biegnącą wzdłuż wschodniej jego granicy.
 

1. Trasę wycieczki rozpoczynamy od zwiedzenia siedziby Nadleśnictwa. Tuż przy wejściu na teren nadleśnictwa znajdują się tablice opisujące podstawowe gatunki ptaków i ssaków żyjących na terenie okolicznych lasów oraz wieża widokowa na której umieszczone są kamery rejestrujące pożary. Na lewo od wieży oraz przed budynkiem biurowym rosną około 20 metrowe lipy drobnolistne oraz szerokolistne. Największe drzewa mają średnice: 202 cm, 220 cm, 238 cm.
 

2. Po zwiedzeniu terenu Nadleśnictwa Waliły wychodzimy bramą główną przy której ustawiona została tablica z mapą nadleśnictwa. Następnie kierujemy się w prawo na północny - wschód i idziemy wzdłuż ogrodzenia. Minąwszy ostatni dom skręcamy znów w prawo na północny - wschód i wchodzimy na ścieżkę prowadzącą do uroczyska. Możemy tu obserwować ekosystem boru mieszanego z bogatym podszytem.
 

3. Następnym przystankiem jest Uroczysko "Boryk" z amfiteatrem otoczonym sosnami. Średnica największych sosen wynosi: 315 cm, 290 cm, 253 cm, 214 cm.
 

4. Z Uroczyska "Boryk" schodzimy w dół na wschód, na drogę odgradzającą pola uprawne i uprawy leśne modrzewia od parku. Drogą tą idziemy w kierunku północnym. Po lewej stronie możemy zobaczyć mrowiska mrówki rudnicy, pnie ściętych drzew i powalone wiatrem całe drzewa.
 

5. Dochodzimy do najstarszej uprawy modrzewia gdzie rosną też dęby czerwone stanowiące, w myśl współczesnej gospodarki leśnej, chwasty lasów.
 

6. Dalej, za samotną sosną o średnicy pnia 220 cm, droga skręca w prawo w kierunku olsu. Teren staje się podmokły. Liczne pokrzywy uniemożliwiają przejście dalej do rzeki Supraśl. Można tu odnaleźć miejsca w których wydobywano torf. Dlatego też ostatnim przystankiem jest polana leżąca niedaleko torów kolejowych. Tutaj można bez przeszkód odpocząć gdyż od czasu likwidacji połączeń na trasie Białystok - Zubki nie kursują tędy pociągi.
 

7. Z polany wracamy drogą leśną wzdłuż linii kolejowej do Nadleśnictwa.
 

8. Możliwe jest przejście krótszej trasy ścieżki, skręcając w lewo na północny - zachód, schodząc z drogi oddzielającej pola uprawne od parku "Boryk".

Bibliografia



  • Seneta Włodzimierz, Drzewa i krzewy iglaste, cz. I - II, Warszawa 1987

  • Zespół autorów, Świat roślin skał i minerałów, Państwowe Wydawnictwo rolnicze i Leśne, Warszawa 1982

  • Monografia Przyrodnicza,  red. Andrzej Czerwiński,  Supraśl 1995

  • Jakub Tomanek, Botanika Leśna,  Warszawa 1997

  • Strona Szkoły Podstawowej w Gródku

  • www. drzewa.net.pl


Uwagi

Park "Boryk" zachował swój naturalny charakter leśny. Brak jest w nim infrastruktury charakterystycznej dla parku. Wyjątek stanowi jego centralna część Uroczysko "Boryk". Teren Nadleśnictwa Waliły może stanowić zarówno początek jak i koniec ścieżki. W przypadku uzyskania funduszy z zewnątrz, planowana jest przez Nadleśnictwo renaturalizacja starorzecza Supraśli, drogi dojazdowej z wiatą, która stanowić będzie przedłużenie ścieżki dalej na wschód, a także miejsca na ognisko i grilla.

Autorzy

Autorem pierwotnej wersji opisu parku powstałej w ramach projektu "Parki i ogrody oczami młodzieży" jest:
Szkoła Podstawowa w Gródku
ul. Chodkiewiczów 18
16-040 Gródek
e-mail: sp@grodek.pl
Opiekun grupy:
Monika Jaroszuk Barbara Konończuk


Autorzy opisu:
Uczniowie klas IV z koła ekologicznego, członkowie koła dziennikarskiego


Współpracujacy nauczyciele:

nauczyciele historii i przyrody - pani Monika Jaroszuk i pan Janusz Cimochowicz, pani Ewa Klimowicz - wicedyrektor


Podziękowania:
Serdecznie dziękujemy:
. Pani Agnieszce Tarasewicz za udostępnienie danych, fachową pomoc przy wykonywaniu zdjęć.
. Panu leśniczemu - Januszowi Kalinowskiemu za doradztwo merytoryczne i pomoc w organizacji zajęć terenowych.


Wyszukiwarka

Wyszukiwarka


Kontakt

Nazwa organizacji
Ośrodek Działań Ekologicznych "Źródła"
Adres organizacji
90-602 Łódź, ul. Zielona 27
Telefon do organizacji
42 632 8118
Adres www organizacji
www.zrodla.org

 
 


Newsletter

wpisz swój e-mail aby otrzymywać informacje o naszych działaniach

Wyślij



© 2010 Ośrodek Działań Ekologicznych "Źródła" | Dzień Pustej Klasy | PITy 2015 | zielone szkoły | oszczędzajmy wodę | edukacja globalna | Kalendarz świąt ekologicznych