Bieńkowice - podworski park krajobrazowy


Województwo: małopolskie

Powiat: bocheński

Bieńkowice leżą na lewym brzegu Raby w Gminie Drwinia, w powiecie bocheńskim. Podworski park krajobrazowy leży w północnej części Bieńkowic. Od strony wschodniej sąsiaduje z drogą wiodącą z Gawłówka do Niedar. Zarząd nad parkiem sprawuje Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Powierzchnia parku wynosi ok. 1,5 ha. W centralnej części parku znajduje się dwór szlachecki. Budynek jest bardzo zniszczony i grozi zawaleniem. Dach kryty czerwoną dachówką jest dziurawy. Całkowitemu zniszczeniu uległ drewniany ganek przy wejściu do dworu. Na terenie parku znajdują się ruiny fundamentów zabudowań gospodarczych, piwnica ziemna oraz studnia. W dość dobrym stanie jest ogród znajdujący się po obu stronach parku. Po stronie północnej znajdował się kwadratowy ogród włoski otoczony z trzech stron wysokimi drzewami sadzonymi około 1844 r. Dzisiaj ten fragment ogrodu stanowi pole uprawne, na którym siane jest zboże. Od wschodu biegnie stara aleja grabowa posadzona niegdyś wzdłuż drogi dojazdowej wiodącej od strony Uścia Solnego. W tej części ogrodu znajduje się stary wiąz o obwodzie powyżej 500 cm. Po stronie południowej dworu znajduje się dojazd, przy którym rośnie stara lipa – pomnik przyrody o obwodzie ok. 200 cm. Wjazd na teren parku znajduje się od strony południowej. Po parku prowadzą alejki o naturalnej, ziemnej nawierzchni, które uległy już niemal całkowitemu zarośnięciu. Ogrodzenie parku jest niekompletne. Obecnie dwór jest niezamieszkały i ulega zniszczeniu.

Historia

Metryka źródłowa tej osady pochodzi z 1394 r. Wówczas osadę nazywano Benedyktowicami i należała do włości króla. Od XV w. wioska ciągle była oddawana w ręce szlachty w zastaw, by wreszcie stać się własnością szlachecką. Ostatnimi właścicielami Bieńkowic byli: Tadeusz Jasiński, jego żona Janina i siostra – Helena Jasińska. W 1946 r. Jasińscy zostali wywłaszczeni. Majątek przejął Rolniczy Zakład Doświadczalny Wyższej Szkoły, a później Akademii Rolniczej w Krakowie. W 1983 r. właścicielem został Kombinat Rolno-Spożywczy “Iglopol” z siedzibą w Woli Batorskiej. A po jego upadku majątek przejęła Agencja Restrukturyzacji Modernizacji Rolnictwa w Opolu. W wiosce znajduje się dworek szlachecki wybudowany w drugiej połowie XVIII w., wokół którego założono obszerny park i ogród. Dwór został przebudowany ok. 1844 r. Niegdyś park zachwycał swoim pięknem. Był tutaj warzywnik i ogród różany. Wokół dworu rozpościerała się wiązowa aleja. Potężne wiązy królujące wokół dworu opowiadają dzisiaj jego cichą historię. Przypominają o dostatnim życiu szlachty polskiej w XVIII w. Pamiętają zabór austriacki i walkę o przetrwanie Polaków. Wspominają Wielką Wojnę i okrutny okres II wojny światowej. Były świadkami wywłaszczenia właścicieli dworu przez komunistów i bacznie przyglądały się, jak posiadłość dworską przekształcono w państwowe gospodarstwo... Legenda głosi, że jeden z dziedziców popełnił w dworze samobójstwo, a jego powodem była nieszczęśliwa miłość. Młody panicz zakochał się w chłopce. Na ślub z “dziadówką” nie zgadzała się jego matka, dlatego zrozpaczony szlachcic zastrzelił się. Podobno we dworze przez wiele lat straszyło, a mieszkańcy widzieli błądzącego młodzieńca. Dzisiaj posiadłość popadła w ruinę. Do takiego stanu doprowadził nie tylko upływający czas, ale również kolejni właściciele. Wokół dworu można jednak znaleźć wiele ciekawych okazów roślinnych.

Przyroda

W skład drzewostanu parku wchodzą: wiązy szypułkowe, które są najliczniejsze – tworzą aleje parkowe oraz zielony mur wokół parku; graby, orzechy włoskie, świerki pospolite, robinie akacjowe, głóg jednoszyjkowy. Najcenniejszym okazem jest lipa drobnolistna uznana za pomnik przyrody. Wśród krzewów możemy znaleźć gatunki takie jak: bez czarny, rdestowiec ostrokończasty, leszczyna pospolita. Licznie występujące rośliny zielne to: dziurawiec zwyczajny, jaskier ostry, brodawnik zwyczajny, cykoria podróżnik, wrotycz pospolity, krwawnik pospolity, przymiotno białe.

Ścieżka

1. Ścieżkę rozpoczynamy od najokazalszego drzewa parku w Bieńkowicach – lipy drobnolistnej (Tilia cordata). Okaz rośnie swobodnie, tworzy krótki i bardzo gruby pień oraz szeroką, niską koronę. Doskonałe drzewo miododajne. Drzewo długowieczne, uznane za pomnik przyrody.

2. W niedalekim sąsiedztwie lipy spotykamy najliczniejszą grupę drzew, którą są wiązy szypułkowe (Ulmus laevis). Okazałe drzewa osiągają wysokość do 30 m. Kora szarobrązowa; korona wysoka, gęsto rozgałęziona.

3. Idąc w kierunku dworku napotykamy gęsto rosnący bez czarny (Sambucus nigra). Krzew o wysokości do 10 m. Gałęzie lekko wygięte, liście złożone. Owoce czarne pestkowce, lśniące. Roślina lecznicza, owoce zawierają dużo witaminy C.

4. W części północnej parku znajduje się pole uprawne. Stojąc przed nim mamy wspaniałe miejsce widokowe do obserwacji wiązów.

5. Na naszej ścieżce napotykamy leszczynę pospolitą (Corylus avellana). Gęste krzewy osiągają wysokość 4 m. Kora szarobrązowa z przetchlinkami, liście pojedyncze – okrągławe, w nasadzie sercowate, brzegiem piłkowane. Owoce zebrane po kilka to orzechy, jadalne i bardzo smaczne.

6. Dalsze kroki kierujemy do orzecha włoskiego (Juglans regia). To duże drzewo liściaste o pniu krótkim i szeroko rozbudowanej koronie. Kora gładka, srebrzystoszara. Roślina długowieczna, użytkowa.

7. W dawnym ogrodzie kwiatowym obok dworu rośnie rdestowiec ostrokończasty (Reynoutria japonica). Okazała roślina wieloletnia. Do 2 m wysokości. Tworzy duże kępy. Kwiaty drobne – białozielonkawe zebrane w zwisające długie kwiatostany.

8. Kolejnym na naszej ścieżce jest głóg jednoszyjkowy (Crataegus monogyna). Niewielkie drzewo o szerokiej, gęstej koronie. Ma on pędy zielonkawoszare z krótkimi, licznymi cierniami. Liście bardzo zmienne, zwykle głęboko klapowane. Czerwone owoce głogu mają strukturę elipsoidalną lub kulistą, w środku zaś jedną pestkę.

9. Idąc ku wyjściu obserwujemy dwa okazałe świerki pospolite (Picea abies). Drzewa o wysokości około 30 m. Igły zielone, ostro zakończone; szyszki 10 – 15 cm. Kora ze wzglądu na wiek drzew – łuskowata. Wzdłuż ścieżki z łatwością można rozpoznać wiele gatunków roślin zielnych. Należą do nich: - Dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum) wieloletnia roślina zielna, o liściach jajowatych. Kwiaty żółte, dość okazałe. Roślina lecznicza. - Jaskier ostry (Ranunculus acris) wieloletnia roślina zielna. Kwiaty złotożółte osadzone na długich szypułkach. Roślina trująca ale po wysuszeniu traci te właściwości - Brodawnik zwyczajny (Leontodon hispidus) wieloletnia roślina zielna. Liście odziomkowe jajowate, brzegiem ząbkowane. Kwiaty – żółte koszyczki. - Cykoria podróżnik (Cichorium intybus) bylina wysokości do 1 m. Łodyga szorstko owłosiona, rozgałeziona. Kwiaty duże, błękitne. Roślina lecznicza - Wrotycz pospolity (Tanacetum vulgare) okazała wieloletnia roślina zielna, wysokości do 1,5 m, aromatycznie pachnąca. Koszyczki kwiatowe drobne, żółte. Roślina trująca i lecznicza oraz przyprawowa. - Krwawnik pospolity (Achillea millefolium) wieloletnia roślina zielna. Łodyga wzniesiona, liście wydłużone, pierzaste. Kwiaty białe zebrane w płaskie rozgałęzione kwiatostany na szczycie łodyg. Roślina lecznicza, silnie aromatyczna. - Przymiotno białe (Erigeron annuus) bylina o łodydze ulistnionej, górą rozgałęzionej. Kwiaty białe języczkowate i żółte rurkowate.

Bibliografia

Piątkowska Łucja, Gmina Drwinia, folder turystyczny Szwedller Inga, Sobkowiak Mirosław, Spotkania z przyrodą. Rośliny, Warszawa 1998

Mowszowicz Jakub, Dziko rosnące rośliny użytkowe, Warszawa 1975

Muras Piotr, Drzewa i krzewy iglaste w ogrodzie, Warszawa 1995

Dreyer Eva, Dreyer Wolfgang, Drzewa i krzewy. Szybkie i proste rozpoznawanie gatunków. Przewodnik, Warszawa 2002

Zinkow Julian, Wokół Niepołomic i Puszczy Niepołomickiej, Niepołomice 1997

Atlas drzew i krzewów, http://ekonet.republika.pl/atlas/atlas.html

Dwory Ziemi Bocheńskiej, http://bochenskie.republika.pl/dwor_bienkowice.html

Uwagi

Informacje dodatkowe Park w Bieńkowicach jest bardzo zniszczony, a dwór szlachecki grozi w każdej chwili zawaleniem. Brak właściwej infrastruktury rekompensuje jednak bogata i urozmaicona roślinność. W parku okoliczni mieszkańcy wypasają krowy. Obecny zarządca majątku nie robi nic, aby park mógł służyć okolicznym mieszkańcom. Konieczny jest remont dworu i zagospodarowanie jego pomieszczeń. Mamy nadzieję, że na poprawę stanu dawnej siedziby szlacheckiej wpłyną władze lokalne oraz konserwator zabytków.

Autorzy


Autorem pierwotnej wersji opisu parku powstałej w ramach projektu "Parki i ogrody oczami młodzieży" jest:
Zespół Szkół w Mikluszowicach, Gimnazjum w Mikluszowicach
Mikluszowice 228
32-708 Dziewin
Opiekun grupy:
Danuta Mardyła Łucja Piątkowska
Autorzy opisu:
Katarzyna Bartyzel, Anna Kosacka, Barbara Piekarz, Paulina Porębska.


Wyszukiwarka

Wyszukiwarka


Kontakt

Nazwa organizacji
Ośrodek Działań Ekologicznych "Źródła"
Adres organizacji
90-602 Łódź, ul. Zielona 27
Telefon do organizacji
42 632 8118
Adres www organizacji
www.zrodla.org

 
 


Newsletter

wpisz swój e-mail aby otrzymywać informacje o naszych działaniach

Wyślij



© 2010 Ośrodek Działań Ekologicznych "Źródła" | Dzień Pustej Klasy | PITy 2015 | zielone szkoły | oszczędzajmy wodę | edukacja globalna | Kalendarz świąt ekologicznych