"Stary" park w Zatorze


Województwo: małopolskie

Powiat: oświęcimski

Park znajduje się w południowo-wschodniej części miasta Zator. Zajmuje spory obszar nad rzeką Skawą. Od północy graniczy z ulicą Piastowską i Wałową, od zachodu z ulicą Wadowicką. Południową granicę wyznacza ulica Parkowa. Mieszkańcy Zatora znają ten park pod nazwą “stary” park na Krzywdzie. Nie bardzo wiadomo skąd nazwa Krzywda. Prawdopodobnie od tego, że teren ten bardzo często jest zalewany przez wody rzeki Skawy i pobliski strumyk. Ostatnio w 2001 r., woda sięgała połowy wysokości mieszkań na parterze, wyrządzając szkody (krzywdę).

Historia

Park ten autentycznie został utworzony całkowicie przez mieszkańców Zatora w latach trzydziestych XX wieku. Prawdopodobnie około 1925 r. młodzież Szkoły Powszechnej, której dyrektorem był Antoni Kotrubski wiosną sadziła drzewka. Każdy uczeń sadził swoje drzewko, umocowywał obok kołek do umocowania drzewka i karteczki z własnym imieniem i nazwiskiem [wspomnienia p. Józefy Buczyńskiej]. Środki na zakup drzewek pochodziły z dochodu ze sprzedaży pocztówek wydanych przez gminę Zator po 1925 r. Tak naprawdę to park ten jest nowy, zaś park przypałacowy stary, gdyż ma około 80-90 lat, ale w świadomości mieszkańców zawsze pozostanie jako “stary”, bo częściej brali udział w pracach porządkowych w dolnej części parku przypałacowego i kojarzyli go jako nowy. “Ludzie mieszkający w Zatorze od wielu lat dobrze go pamiętają ze względu na liczne zabawy, festyny, dożynki, jakie się tam odbywały. Zapamiętali, stary już dziś park, jako piękne, ciche miejsce, pełne spokoju i śpiewu różnorodnych ptaków. Park był zadbany, rosło w nim wiele drzew, dziś już ogromnych i częściowo wyciętych, wraz z żywopłotami i różami. W parku były dróżki, dziś już częściowo zarośnięte, ławki i stoły. Park przyciągał tutejszych ludzi ze względu na atrakcyjność. Było to miejsce spotkań dawniejszej młodzieży, bawiono się w nim, a miasto zyskiwało na sprzedawanych biletach. Muzyka niosła się daleko, aż za Skawę. Młodzi spotykali się tam, zyskiwali przyjaźnie. Do dziś dobrze go wspominają i pragną by wrócił do dawnej świetności. Nie pamiętają właściciela, oraz daty powstania parku gdyż na to nie zwracali uwagi będąc młodymi” – wspomina pani Władysława Zawierucha prababcia naszej koleżanki z klasy. Do parku można: - dojechać samochodem od ulicy Wadowickiej i Parkowej. Samochód można zostawić na parkingu obok budynku będącego własnością LKS “Zatorzanka” - dojść spacerem z Rynku ulicą Piastowską, skręcić w prawą asfaltową alejką nad Staw Piastowski którego gospodarzem jest “Koło Wędkarskie” z Zatora. Staw jest zagospodarowany, otoczony drogą, nad stawem wśród nasadzonych drzew maja swoje stanowiska do połowu karpia wędkarze, którzy bardzo życzliwie udzielają informacji zaglądającym turystom. Jest to bardzo ładny i malowniczy zakątek naszego miasta. Młodzież szkolna wraz z nauczycielami ZSO, każdego roku wokół stawu urządza biegi, a to “po zdrowie”, “bieg europejski”, “trzymaj formę”, bądź “zachowaj trzeźwy umysł”. Teren jest wyjątkowo przyjazny, bezpieczny, przyroda wpływa kojąco na umysły, pozwala się zrelaksować. Od południowo-wschodniej części park graniczy z boiskiem LKS “Zatorzanka”, które często jest udostępniane młodzieży szkolnej na zawody, mieszkańcom na imprezy gminne np.: plenery, dożynki, pokazy. Znajduje się też tutaj strzelnica będąca pod opieką Koła Łowieckiego “Kruk”.

Przyroda

W parku panuje półmrok. Przez potężne korony drzew liściastych czasem widać błękit nieba. Strzeliste stare świerki o obwodzie 150-200 cm w liczbie około 20 sztuk robią ogromne wrażenie. W naszym mieście nigdzie indziej takich nie spotkamy. Największy dąb szypułkowy (Quercus robur) w obwodzie ma 450 cm, pozostałe w granicach 300 cm. Jesiony wyniosłe (Fraxinus excelsior) osiągnęły obwód 300 cm. Spotkać tu można olchy o obwodzie 200 cm, a także dorodne kasztanowce i modrzewie. W runie parkowym kokoryczka wielokwiatowa (Polygonatum multiflorum), kopytnik pospolity (Asarum europaeum). Park jest zaniedbany, więc zaczynają pojawiać się pokrzywy, typowe dla naturalnych wilgotnych lasów liściastych (łęgów). Z krzewów spotkać można: leszczynę i czeremchę. Z dochodzącego z koron drzew śpiewu ptaków, przebija wyraźnie zięba, pierwiosnki, sikorki i stukot dzięcioła.

Ścieżka

Ścieżka została zaplanowana w oparciu głównie o walory przyrodniczo-rekreacyjne, biegnie alejkami i dróżkami już istniejącymi. Początkiem ścieżki jest plac rekreacyjny nad Stawem Piastowskim u zbiegu ulic Piastowskiej i Wałowej.

1. Plac jest wyżwirowany. Znajdują się tu ławeczki i stoliki wolno stojące jak również pod zadaszeniem. W centralnym punkcie ogrodzone kamieniami palenisko, otoczone ławeczkami i zadaszone. Plac otaczają wierzby płaczące (Salix x sepulcralis "Chrysocoma"), z których malowniczo zwieszają się długie, cienkie, żółte pędy dając cień w upalne dni. Na terenie placu stoją gabloty informacyjne o stawie i rybach, którymi staw jest zarybiony przez Koło Wędkarskie. Stojąc staw, biegnącą w cieniu młodych brzóz brodawkowatych (Betula pendula).

2. Zatrzymujemy się w połowie drogi, w cieniu brzozy. Brzoza brodawkowata tym różni się od brzozy białej, że dolna część pnia jest szorstka i czarna, a gałązki pokryte są brodawkami. Brzoza jest rozdzielnopłciowa. Żyje około 200 lat, owocować zaczyna w 10 roku życia. Sok brzozy wykorzystywany jest w przemyśle kosmetycznym, a bioenergoterapeuci wskazują na wyjątkowo dobroczynny wpływ jonów wydzielanych przez te rośliny, dlatego też spacerując dość długą ścieżką nie odczuwamy zmęczenia.

3. Dochodzimy do końca Stawu Piastowskiego, skręcamy w prawo i po lewej stronie zobaczymy parkan betonowy otaczający boisko sportowe LKS Zatorzanka. Gospodarz tego obiektu p. Ryszard Drzyżdżyk bardzo uprzejmy i gościnny, chętnie opowiada o historii powstania tego obiektu i niedokończonego Ośrodka Sportu i Rekreacji w Zatorze. Można wejść na trybuny, usiąść pod zadaszeniem lub pograć za zezwoleniem w piłkę. Na murach znajduje się graffiti wymalowane w konkursie “zachowaj trzeźwy umysł” przez Zatorskich gimnazjalistów.

4. Wychodząc z boiska skręcamy za domem LKS Zatorzanka w lewo i możemy zobaczyć strzelnicę, którą opiekuje się Koło Łowieckie “Kruk”. Tutaj myśliwy trenują umiejętności strzeleckie.

5. Wracamy w stronę Stawu Piastowskiego, po lewej stronie widzimy popadający w ruinę obiekt, który w latach 70-tych wybudowali społecznie mieszkańcy Zatora. Tu odbywały się koncerty zespołów, tu śpiewał kiedyś Mieczysław Fogg. Urządzano tu zabawy i bale, narady dużych zakładów pracy. Niestety czasy świetności minęły, teraz straszy powybijanymi szybami, ale za to już obok rośnie piękna lipa. Naszym zdaniem jest to mieszaniec lipy (Tilia x intermedia).

6. Za lipą skręcamy ścieżką do parku. Tu naszym oczom ukazują się strzeliste świerki pospolite (Picea abies) w liczbie 50 sztuk, osiągające w obwodzie 200 cm. Świerki poznajemy po ostrych, czterokątnych, zielonych igłach i zwisających szyszkach, w odróżnieniu od jodły która ma igły spłaszczone, z dwoma białymi paskami od spodu, a szyszki stoją na gałązkach. Świerki mogą żyć do 700 lat.

7. Po prawej stronie ścieżki rosną dęby szypułkowe (Quercus robur) o obwodzie 400-450 cm. Cechy charakterystyczne to liście u nasady uszate i żołędzie osadzone na szypułce długości 3-8 cm. Na końcu ścieżki nowy budynek mieszkalny, przy kamienistej drodze wiodącej do budynku rosną młode dęby czerwone (Quercus rubra). Ten dąb zachowuje gładką korowinę, liście z ościstymi, zębatymi klapami przybierają jesienią czerwoną barwę.

8. Wracamy do ścieżki przed stawem i alejką zacienioną od zachodu kierujemy się na północ, mając przed oczami wieżę kościelną kościoła parafialnego pod wezwaniem św. Wojciecha i Jerzego. Docieramy do punktu gdzie rozpoczęliśmy wędrówkę. Tu możemy rozpalić ognisko, upiec kiełbaski lub posiedzieć w cieniu wierzb i nacieszyć się ciszą przesyconą głosami ptaków i szumem pobliskiego parku.

Bibliografia

Było minęło: Kręgielnia [w:] “Życie Zatora” nr 0/1 grudzień 1991

Park w Zatorze [w:] “Życie Zatora” nr 12/13 grudzień 1992

Było minęło: Nowy Park [w:] “Życie Zatora” nr 9/22 wrzesień 1993

Chinery Michael (red), Zwierzęta i rośliny Europy, Warszawa 1993

http://www.zator.iap.pl – strona Urzędu Miejskiego w Zatorze

Uwagi

Informacje dodatkowe Park jest niezwykle urokliwym zakątkiem Zatora, często uwiecznianym przez malarzy na płótnie. Władze miasta i Koło Wędkarskie, LKS Zatorzanka, koło Łowieckie dbają o wygląd tego miejsca. Można zostawić auto na parkingu i przejść tę prawie 1,5 km trasę. Przydałyby się jeszcze szalety, bo najbliższe są w Rynku.

Autorzy


Autorem pierwotnej wersji opisu parku powstałej w ramach projektu "Parki i ogrody oczami młodzieży" jest:
Zespół Szkół Ogólnokształcących
ul.Kongresowa 11
32-640  Zator
e-mail: zsozator@wp.pl
Opiekun grupy:
Maria Fila 
Autorzy opisu:
uczniowie kl. II a Gimnazjum (członkowie koła biologicznego): Krzysztof Ciępka (opracowanie informatyczne i zdjęcia) Anna Kurnik (wspomnienia mieszkańców) Mateusz Gerlach (lider zespołu) Michał Kozak (bibliografia), Wojciech Biernat (plan parku i ścieżki).
Współpracujacy nauczyciele:
Podziękowania:
Bardzo gorąco dziękujemy za:
- udostępnienie map p. Andrzejowi Wojtaszkowi z Urzędu Miejskiego w Zatorze,
- wywiad p. Władysławie Zawierucha,
- informacje, spotkanie i reprinty pocztówek mgr Marii Brandys – Prezesowi Towarzystwa Miłośników Ziemi Zatorskiej,
- wywiad p. Ryszardowi Drzyżdżykowi – gospodarzowi LKS Zatorzanka,
- paniom Lidii Baluś i Bogusławie Owczarek za udostępnienie materiałów z archiwum Biblioteki Miejskiej w Zatorze,
- Barbarze Kasprzak za przygotowanie informatyczne materiałów do publikacji.


Wyszukiwarka

Wyszukiwarka


Kontakt

Nazwa organizacji
Ośrodek Działań Ekologicznych "Źródła"
Adres organizacji
90-602 Łódź, ul. Zielona 27
Telefon do organizacji
42 632 8118
Adres www organizacji
www.zrodla.org

 
 


Newsletter

wpisz swój e-mail aby otrzymywać informacje o naszych działaniach

Wyślij



© 2010 Ośrodek Działań Ekologicznych "Źródła" | Dzień Pustej Klasy | PITy 2015 | zielone szkoły | oszczędzajmy wodę | edukacja globalna | Kalendarz świąt ekologicznych