Katowicki Park Leśny


Województwo: śląskie

Powiat: grodzki Katowice


Katowice leżą we wschodniej części Górnego Śląska, są stolicą województwa śląskiego,  głównym ośrodkiem Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego i centrum metropolii Silesia. Katowicki Park Leśny położony jest   pomiędzy Aleją Górnośląską na północy, ul. Pszczyńską na wschodzie, Ptasim Osiedlem na zachodzie i węzłem kolejowym ze stacją w Muchowcu na południu. Właścicielem parku jest miasto, jednak cześć terenów parku to tereny leśne, które są własnością Nadleśnictwa Katowice. Na mocy porozumienia z 1979 r. zostały one udostępnione miastu. Administratorem parku jest Zakład Zieleni Miejskiej w Katowicach, który zajmuje się utrzymaniem czystości na całym terenie parku łącznie z terenami leśnymi. Z kolei Nadleśnictwo Katowice ma prawo do użytkowania terenów leśnych i jest ich właścicielem.  Cała powierzchnia parku obejmująca tereny miejskie, parkowe oraz leśne wynosi 420 ha.

Historia

W 1865 r. Katowice otrzymały prawa miejskie. Najważniejszy dla rozwoju przemysłowego miasta był wiek XIX. Wówczas powstała tu pierwsza kopalnia “Ferdynand”, otwarto drogę z Mysłowic do Bytomia oraz berlińską linię kolejową. W okresie międzywojennym Katowice były stolicą autonomicznego województwa śląskiego z własnym Parlamentem (Sejm Śląski) oraz Skarbem (Skarb Śląski). Po II Wojnie Światowej miasto było stolicą województwa katowickiego. Katowice są obecnie wielkim ośrodkiem administracyjnym, centrum największej, dynamicznie rozwijającej się i zmieniającej swój wizerunek aglomeracji w Polsce, znaczącym ośrodkiem kulturalnym i naukowym o bardzo dużym potencjale. 

Teren parku znajduje się głównie w obszarze zlewni Potoku Leśnego, którego dolina zwana jest “Doliną Trzech Stawów" (nazwa wywodzi się od liczby stawów istniejących w XIX wieku; dzisiaj zbiorników wodnych jest 11, o łącznej powierzchni 35 ha.). Park powstał w latach 60-tych XX wieku pod nazwą Dolina Trzech Stawów, następnie od lat 70-tych XX wieku funkcjonuje jako Katowicki Park Leśny. Przepływający przez park Potok Leśny jest włączony w program ochrony dolin rzecznych i potoków. Obszar parku, uważany za jeden z cenniejszych na terenie Katowic, planuje się objąć ochroną w formie zespołu przyrodniczo-krajobrazowego. Park został włączony w Ekologiczny System Obszarów Chronionych w Katowicach i wchodzi w skład leśnego pasa ochronnego Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego.

Przyroda

Nie trzeba wcale wyjeżdżać z centrum Katowic by zaznać ciszy, spokoju i móc cieszyć się bliskością przyrody, bo to właśnie przy samym centrum, na terytorium dzielnicy Muchowiec usytuowany jest Katowicki Park Leśny. Jest to obszar, który w swych lesistych ostępach kryje wiele niespodzianek dla biologów, a jednocześnie zapewnia rozrywkę i rekreację całym rodzinom strudzonym po całotygodniowym wysiłku.

Przyroda parku jest bardzo zróżnicowana. W szacie leśnej dominują lasy mieszane, z charakterystycznymi drzewami takim i jak dęby, brzozy czy sosny,  oraz lasy łęgowe, w których powinniśmy odnaleźć topole, brzozy czy wierzby. Niewątpliwymi perełkami flory parku są piękne rośliny wodne: grążel żółty i grzybienie białe, czy też chroniony na terenie Polski bluszcz pospolity. Chodząc po parku warto zwrócić uwagę na stanowiska niebezpiecznych dla rodzimej flory przedstawicieli obcych gatunków ekspansyjnych takich jak niecierpek drobnokwiatowy czy niewiarygodna, niezwykle odporna i wytrzymała Reynoutria, zwana po polsku rdestowcem.

Miłośnicy zwierząt pewnie ucieszą się z wiadomości, że na terenie parku mogą napotkać wiele gatunków chronionych, głównie płazów – włącznie z niewątpliwie najsympatyczniejszym ich europejskim przedstawicielem – rzekotką drzewną. Rozmnażające się w głębi parku płazy z pewnością odnajdą w ślązakach gorących entuzjastów swoich rechoczących wystąpień, w których poza rzekotkami jako “artyści” z pewnością wezmą udział dwa gatunki ropuch (ropucha szara i grzebiuszka ziemna), dwa gatunki żab (trawna i wodna) a płazy ogoniaste będą reprezentowane przez traszkę zwyczajną. Przechadzając się po łąkach nie bądźmy zdziwieni, gdy natkniemy się na jaszczurkę zwinkę lub pożytecznego ssaka owadożernego – ryjówkę aksamitną. Wielbiciele grubego zwierza mogą zapuścić się w las wieczorem, by odszukać śladów bytności dzika lub sarny, a może nawet zobaczyć zwierzę w pełnej okazałości.

Jeśli chodzi o wędkarzy to mogą oni poza łowieniem białorybu w postaci jazi, karasi, płotek i krąpi pokusić się o próbę złapania jednego z żyjących w wodach na terenie parku drapieżników takich jak np: szczupaki, sandacze, okonie czy węgorze. Interesujący wydaje się fakt, że pobliskie koło wędkarskie planuje zarybić jeden ze zbiorników osobnikami jesiotra!

W wodzie oprócz ryb żyją też oczywiście i bezkręgowce reprezentowane przez larwy chruścików, larwy ważek, pijawkę końską, trzy gatunki ślimaków związanych trybem życia z wodą (zatoczek rogowy i błotniarka stawowa to gatunki całkowicie wodne, jeśli zaś chodzi o bursztynkę to wchodzi on do niej jedynie na jakiś czas).

Wędkującym towarzyszyć będą z pewnością ptaki wodne, takie jak perkozy, perkozki, łyski czy mewy (mewa śmieszka oraz mewa srebrzysta) występujące licznie nad brzegami stawów. Z ważniejszych przedstawicieli ornitofauny warto wyszczególnić drobne,  urokliwe ptaki, takie jak pięknie śpiewający dzwoniec, kwiczoł czy też rudzik. Wieczorem w lesie można spotkać dużo większego ptaka, na dodatek drapieżnika – puszczyka. Z pewnością będzie on postrachem dla drobnych gryzoni takich jak np. norniki.

Wszystkie wyżej wymienione gatunki oraz mrowie tych, których nie wspomniano składają się łącznie na unikalność i wielką wartość przyrodniczą parku, którego odwiedzenie można polecić wszystkim mieszkańcom Śląska i nie tylko.

Ścieżka

Ścieżka dydaktyczna została wyznaczona w oparciu o walory przyrodnicze i rekreacyjne parku. Trasa przebiega wzdłuż istniejących już alejek.

1. Punktem wyjścia naszej ścieżki jest plac przy Pomniku Czynu Górniczego. Mimo, że górnictwo przyczyniło się do degradacji i zanieczyszczeń środowiska, to zachowały się takie miejsca, jak Katowicki Park Leśny, gdzie można spotkać wiele gatunków roślin i zwierząt oraz odpoczywać czynnie uprawiając sport. Przy pomniku od lat spotykają się miłośnicy jazdy na rolkach i desce, przyjeżdżający z całego Śląska.

2. Kierujemy się na północny wschód. Pierwszym bardzo atrakcyjnym zbiornikiem na naszej drodze jest staw, noszący zasłużoną nazwę “Ozdobnego”. Mimo że bardzo skromny pod względem rozmiarów, przyciąga uwagę czystą wodą i przejrzystością, która umożliwia obserwowanie pod jej powierzchnią pięknych drapieżników takich jak szczupak czy sandacz. Dno zbiornika porastają przez ciekawe gatunki roślin wodnych. Niestety martwi coraz bardziej masowo pojawiający się zakwit glonów, zaczynający się już wczesną wiosną.

3. Mijając staw ozdobny trafiamy na drogę prowadzącą na przejście między dwoma największymi zbiornikami wodnym na terenie Katowickiego Parku Leśnego. Po naszej lewej stronie znajduje się największy staw: “Staw Łąka”.

Omawiany akwen z pewnością zainteresuje zarówno wędkarzy, jak i ornitologów. Ci pierwsi bowiem będą mieli okazję zapolować w nim na różne gatunki ryb, poczynając od popularnych płotek, jazi, krąpi, leszczy i linów,  poprzez osiągające spore rozmiary karpie, a kończąc na drapieżnikach, takich jak okonie czy wspominane już wcześniej sandacze i szczupaki. Teren brzegu stawu “Łąka” regularnie staje się areną, na której rozgrywają się turnieje wędkarskie. 

Z kolei ornitolodzy z pewnością będą usatysfakcjonowani możliwością oglądania wielu różnych interesujących gatunków wodnych ptaków wędrownych takich jak np. mewy (śmieszka i srebrzysta), perkoz dwuczuby, perkozek, łyska czy jedne z najcięższych ptaków zdolnych do lotu – łabędzie. Spotykane są również bardzo pospolicie występujące w Polsce dzikie kaczki krzyżówki, skore do bliskiego kontaktu z ludźmi rzucającymi im pokarm.

4. Idąc ścieżką powoli zakręcamy i kierujemy się w stronę drugiego pod względem wielkości zbiornika na terenie parku. Ten również jest atrakcją wędkarską, bo to właśnie ten zbiornik zarybiany jest osobnikami jesiotra – ryby, która dziko nie występuje na terenie naszego kraju. W Polsce znajduję się pod całkowitą ochroną. Jest ceniony za mięso i ikrę. Z pęcherza pławnego tej ryby wytwarza się wysokiej jakości klej.

5. Idąc na południe wzdłuż brzegu docieramy do Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji, w którego skład wchodzą m.in. kąpieliska, boiska oraz “Camping 215”. Wypoczywając nad stawami można skorzystać z usług wypożyczalni sprzętu wodnego, a w okresie letnim prowadzone są przez instruktora “Wakacje na wodzie”. Do dyspozycji jest też kort tenisowy. Na terenie campingu znajduje się m.in. restauracja “Pan de Rossa”, która składa się z dwóch sal o zróżnicowanym stylu. W restauracji można skorzystać z bogatej oferty wyśmienitych i różnorodnych potraw. Jest to również siedziba pierwszej profesjonalnej szkoły barmańskiej na Śląsku.

6. Przechodząc pod mostem naszym oczom ukazuje się atrakcyjna, piaszczysta plaża, oczywiście sztuczna, usypana na potrzeby ludzi. Dalej rozciąga się przed nami tafla wodna “Kąpieliska”. Stan czystości wody pozostawia wiele do życzenia, a sam zbiornik niewątpliwie przyciągnie bardziej uwagę żądnych kąpieli dzieci niż wędkarzy. Woda jest płytka, nagrzana i zeutrofizowana, co sprzyja powstawaniu stref beztlenowych. Większość ryb ma problemy by przetrwać na “Kąpielisku”, zbiornik ten jednak ukrywa niespodziankę dla wytrwałych, a mianowicie to, że w jego wodach żyją węgorze. Ryby te mają bardzo niskie zapotrzebowania tlenowe, ubytki tlenu mogą uzupełniać oddychając przez wilgotną skórę.

7. Powoli docieramy do kanału znajdującego się po naszej prawej stronie. Jeśli dobrze się przyjrzymy, to zauważymy podobne do motyli chruściki oraz ich larwy. Larwy chruścików występują przede wszystkim w czystych wodach śródlądowych. Są wrażliwe na zanieczyszczenia wód i dlatego czasem są wykorzystywane jako bioindykatory. Interesującą cechą larw jest budowanie przez nie różnorodnych konstrukcji: norek, przenośnych domków. Używają do tego części roślin wodnych, nasion, ziarenek piasku i kamyków lub muszli mięczaków, spajanych jedwabną nicią. Przy wysokim poziomie wody w kanale spotkać można okonie i kiełbie.

8. Okolice te są również dobrym miejscem do obserwacji wygrzewających się w lecie okazów jaszczurki zwinki. Jest to gad osiągający do 25 cm. długości, o szarym lub brązowym grzbiecie z widocznymi białymi plamami, układającymi się wzdłuż ciała. Gatunek ten występuje w różnych środowiskach, ale głównie na suchych i nasłonecznionych terenach krzewiastych i trawiastych. Jaszczurki zwinki to jedne z najczęściej występujących w Polsce gadów, objęte ochroną gatunkową.

9. Po jakimś czasie przychodzi nam się wspiąć na niewielkie wzniesienie, postawić krok na wybetonowanym moście i wychylić się za barierkę, by ujrzeć staw o glinianym dnie. Dwa małe zbiorniki, które znajdują się przed nami, przyciągają uwagę. Ich toń jest bardzo obficie porośnięta przez piękną, chronioną roślinę - grążela żółtego. Grążel jest byliną o grubym, pełzającym w mule kłączu, które wytwarza różnego typu liście. Liście pływające często są platformą dla kokoszek lub żab. Kwiaty są żółte, silnie i ładnie pachnące, umieszczone na bardzo długich szypułkach i sterczące nad powierzchnią wody. Jest rośliną trującą i zarazem leczniczą. Stojąc na mostku miedzy dwoma niewielkimi stawami, możemy cieszyć wzrok widokiem  grążeli. Według autorów jest to najatrakcyjniejszy wizualnie zbiornik na terenie Katowickiego Parku Leśnego.

10. Charakterystyczną cechą tutejszych lasów są obrastające runo leśne turzyce. Jednym z występujących gatunków jest sitowie leśne – wieloletnia roślina o trójkanciastej łodydze oraz twardych i ostrych liściach. Osiąga wysokość od 15 do 45 cm. Rośnie zazwyczaj na terenach podmokłych. Kępy turzyc tworzą zielony dywan leśny.
Oprócz drzew, takich jak dęby, buki i brzozy, równie dumnie wznoszą się tutaj różne gatunki rdestowców – rdestowiec japoński i sachaliński oraz ich pośredni gatunek. Rdestowiec japoński ma liście jasnozielone, zaostrzone (w odróżnieniu od rdestowca sachalińskiego), u nasady prosto ścięte. Rdestowce to pokaźnych rozmiarów byliny, sprowadzone do Europy z Azji, przypominają wyglądem pędy bambusa, łodygi są w środku puste. Wypierają rodzime gatunki, dlatego uznaje się je za gatunki niepożądane w środowisku naturalnym. Bezwzględnie powinny być usuwane z obszarów chronionej przyrody.

11. Wychodząc z lasu kierujemy się na południowy wschód. Po lewej stronie mijamy siedzibę Katowickiego Klubu Jeździeckiego. Jazda konna jest bardzo dobrym sposobem na spędzenie wolnego czasu. Profesjonalni instruktorzy prowadzą jazdy dla początkujących i zaawansowanych; zajmują się również hipoterapią i prowadzą pensjonat dla koni. Co roku klub organizuje święto myśliwych, leśników i jeźdźców, czyli Hubertus. W ten dzień urządzana jest gonitwa, podczas której konno ściga się tzw. lisa - jeźdźca z ogonem przypiętym do lewego ramienia. Ten, kto go zerwie, wygrywa i za rok sam ucieka jako lis.

12. Idąc z ośrodka jeździeckiego na zachód, po prawej stronie w lesie można spotkać skrzyp polny. Jest pospolitym chwastem i rośliną trującą, znaną jako surowiec zielarski. Wiosną można go rozpoznać po brunatnym, pokrytym łuskami pędzie zarodnionośnym, na którego szczycie znajduje się kłos zarodnionośny. Pod koniec wiosny wschodzi pęd płonny, który jest zielony. Jego liście są charakterystyczne: bardzo drobne, występują okółkowo, otaczając węzły, mają kształt igiełkowaty.

13. Kierujemy się na północ, zagłębiając się tym samym w las. Tam można napotkać na ślady zostawione przez dzika – ryjowiska. Szukając pożywienia (dżdżownice, gryzonie, żołędzie, orzeszki buczynowe, kłącza roślin, grzyby) ryje on w ziemi. W dzień raczej nie można spotkać dzika w parku, ponieważ odpoczywa w swoim barłogu. Jedynie nocą, kiedy dzik wyrusza na żer i pod osłoną nocy wychodzi z lasu, można go zauważyć. Samica dzika - locha z młodymi może być zwierzęciem niebezpiecznym, jeśli będziemy ją niepokoić. Często spotkać można także sarnę. Jeśli będziemy uważnymi obserwatorami, mamy szansę dostrzec okazy takie jak jeż europejski, ryjówka aksamitna czy inne drobne zwierzęta. Wieczorami w lesie można usłyszeć puszczyka.

14. Wędrując wciąż wśród drzew, skręcamy na wschód. Alejka prowadzi do obszarów coraz mniej zalesionych i to właśnie tu rośnie kruszyna pospolita. Uznawana jest albo za krzew (do 3 m) albo za drzewo (do 7 m). Jej nazwa pochodzi od kruchych, podatnych na złamanie gałązek. Liście są całobrzegie, żółtawozielone, kwiaty drobne. Owoce są dla ludzi niesmaczne i trujące, jednak stanowią ulubiony przysmak wielu ptaków. Dojrzewając zmieniają kolor z zielonego na czerwony, by w końcu stać się czarne. Kora ma zapach ogórkowy, jest surowcem leczniczym o działaniu przeczyszczającym. Kruszyna pospolita jest gatunkiem pod częściową ochroną.

Na tym samym obszarze należy zwrócić uwagę na Gęsiówkę Hallera. Jej dolne liście są zebrane w rozetkę, górne są stosunkowo wydłużone. Ma białe kwiaty skupione na szczycie pędu. Warto wspomnieć, iż gęsiówka rośnie na glebach zawierających w swym składzie chemicznym metale ciężkie.

15. Dalej, po prawej stronie można zaobserwować niecierpka drobnokwiatowego. Jego kwiaty są bladożółte. Ma duże liście o ząbkowanym brzegu. Dojrzały owoc pod wpływem dotyku owocu wyrzuca nasiono. Jest rośliną trującą.

16. Idąc na południe po prawej stronie widzimy potężne topole oplecione bluszczem pospolitym. Bluszcz wspina się na wysokość do 25 m. Młode pędy są szare, gwiazdkowato owłosione, starsze nagie z licznymi korzeniami przybyszowymi, pełniącymi funkcję czepną. W Polsce bluszcz podlega całkowitej ochronie, w przeciwieństwie do topoli, która rośnie bardzo szybko i nie cieszy się zbytnią przychylnością rolników i leśników. Osobniki żeńskie zaśmiecają teren uciążliwymi nasionami, dlatego nie powinno się ich sadzić na osiedlach. Topole mają miękkie i lekkie drewno, które służy do wyrobu drobnych przedmiotów, np. zapałek.

17. Kierujemy się teraz w stronę małego zbiornika wodnego, w obrębie którego znajduje się wiele różnych gatunków roślin wodnych oraz rozmnażających się w porze letniej płazów. Przedstawicielami tej grupy zwierząt jest rzekotka drzewna, ropucha szara, grzebiuszka ziemna, traszka zwyczajna, żaba trawna i wodna.

Rzekotka drzewna to niewielka zielona żabka żywiąca się owadami. Jej tylne nogi są długie, przystosowane do skoków. Palce rzekotki zakończone są okrągłymi, lepkimi przylgami służącymi do chodzenia po gładkich pionowych powierzchniach. Potrafi się wspinać na wysokie trawy i drzewa. Spotyka się ją również w wodzie.

Ropucha szara spotykana jest w lasach, na polach i w ogrodach. Odżywia się bezkręgowcami. Jest pożyteczna, gdyż zjada wiele szkodników, w tym ślimaki.

Grzebiuszka ziemna to nieduży płaz, ma stosunkowo dużą głowę i krępą budowę ciała. Charakterystyczne są także silnie wykształcone jasnożółte lub jasnobrązowe zgrubienia na zewnętrznej powierzchni pięt, dzięki którym grzebiuszka zakopuje się w ziemi.

Jeśli chodzi o rośliny, to występują tu takie gatunki, jak grążel żółty, ponikło błotne, babka wodna i pałka wodna.

Ponikło błotne jest byliną z rodziny turzycowatych o płożącym kłączu, z którego wyrastają rzędami wzniesione pędy. Nieulistnione pędy dorastają do 1 metra. Preferuje wody stojące i leniwie płynące, gdzie można je spotkać na głębokości dochodzącej maksymalnie do około 50 cm.

Babka wodna to wytrzymały gatunek. Ma ładne, sztywne, błyszczące liście. Latem wydaje bardzo dużo kwiatów na długich, dorastających do półtora metra kwiatostanach.

Pałka wodna to wysoka, osiągająca 2,5 m bylina o wyprostowanej łodydze. Kwiaty zebrane są w grube, puszyste, brunatne kolby. Wszystkie części pałki są jadalne. Można je jeść na surowo lub po ugotowaniu w zupie.

18. Ostatnim przystankiem ścieżki jest Lotnisko Katowice-Muchowiec powstałe w 1928 roku. Na powierzchni 80 ha działa Aeroklub Śląski, który jest organizacją o charakterze sportowym. Aeroklub prowadzi szkolenia samolotowe i szybowcowe. Oprócz pokazów lotniczych na terenie lotniska organizowane są koncerty, np. z okazji juwenaliów.

Informacje dodatkowe

Na terenie parku znajdują się trzy restauracje: La Cantina, Pan de Rossa i Odlot, camping MOSiR a także stadnina koni. Do jego obszaru należy powierzchnia lotniska sportowego wybudowanego w 1927 r. Nie brakuje tu ławek, są stanowiska do gry w szachy i tenisa stołowego. Park jest chętnie odwiedzany przez rowerzystów, gdyż przebiega tędy trasa rowerowa. Ponadto w Dolinie Trzech Stawów znajduje się Centrum Handlowe "3 Stawy".

Od 2003 roku na lotnisku Muchowiec mają miejsce Międzynarodowe Targi Samolotów Lekkich i Ultralekkich. W roku 2006 zorganizowano I Katowicki Piknik Lotniczy. Odbywają są tu liczne imprezy jak np. organizowany z okazji Dnia Dziecka. Wielki Piknik Dzieci Miasta Katowice", zawody sportowe. Duża zaletą parku jest jego dostępne położenie. W parku nie brakuje miejsc parkingowych, można tu łatwo dojechać komunikacją miejską. Mieszkańcy miasta uważają za największy atut parku możliwość kontaktu z naturą i odpoczynku.

Bibliografia



  • Tokarska-Guzik Barbara, Rostański Adam, Kupka Roman, Katowice. Przyroda miasta, Katowice 2002

  • Tokarska-Guzik Barbara, Rostański Adam, Gorczyca Jacek, Rostański Krzysztof, Przyroda Katowic, Katowice 1995

  • Brichetti Pierandrea, Ptaki, Warszawa 2005

  • Caligani Alfredo, Wędkarstwo, WaRSZAWA 2001

  • Grzywacz Andrzej, Grzyby leśne, Encyklopedia multimedialna WIEM 2004

  • Regulamin połowu ryb na wodach towarzystwa wędkarskiego “SUMIK”

  • Strona internetowa restauracji Pan de Rossa, http://www.panderossa.com.pl 4 czerwca 2007

  • Strona internetowa Aeroklubu Śląskiego w Katowicach, http://www.aeroklub.katowice.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=59&Itemid=13 2 czerwca 2007

  • Strona internetowa Wolińskiego Parku Narodowego, http://www.wolinpn.pl/html/przyroda/fauna/plazy/zaby.htm 5 maja 2007

  • Strona internetowa O Parku - Park Krajobrazowy Wysoczyzny Elbląskiej, http://www.pkwe.pl/?p=p_40&sName=ropucha-szara 12 maja 2007

  • Strona internetowa sklepu Oczko Wodne, http://www.sklep.oczkowodne.net/shopping/producent.php?=&i=7&id=Hydroflora&l=60&namiar=price1 7 maja 2007

  • Strona internetowa Bagna.pl, http://www.bagna.pl/index.php?page=tematy/kotewka 15 maja 2007

  • Strona internetowa Nauka w Obiektywie 2006, http://naukawobiektywie.us.edu.pl/bank/podstr/p_galeria25.htm 19 kwietnia 2007

  • Strona internetowa terrarystyka.pl,  http://www.terrarystyka.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=99&Itemid=72 8 maja 2007

  • Strona internetowa Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie, http://www.uwm.edu.pl/czachor/Trichoptera.htm 8 maja 2007

  • Strona internetowa Wigierskiego Parku Narodowego, http://www.wigry.win.pl/owadywodne/chrut_pl.htm 3 czerwca 2007

  • Strona internetowa MOSiR Katowice, http://www.mosir.internetdsl.pl/ 5 czerwca 2007

  • Strona internetowa SkyscraperCity, http://www.skyscrapercity.com/archive/index.php/t-299513.html 19 maja 2007

  • Strona internetowa Radio eM, http://www.radioem.wiara.pl/?page=news&mode=single&cat=sport&id=6353 i http://www.esil.pl/Zyj_zdrowo_i_bezpiecznie_-_impreza_plenerowa_w_Dolinie_Trzech_Stawow,imprezy,e,1599,d,2006-09-16.html 9 czerwca 2007

  • Strona internetowa Bieganie to nasz żywioł - biegajznami.pl http://biegajznami.pl/forum/viewtopic.php?=&p=488517 6 maja 2007

  • Strona internetowa Urzędu Miasta Katowice, http://www.um.katowice.pl/pl/images/stories/marzec2007/2kwartal_is.doc 29 kwietnia 2007

  • Wikipedia - wolna encyklopedia, http://pl.wikipedia.org/,

  • Klucz do oznaczania roślin - atlas roślin, http://www.atlas-roslin.com/kruszyna_pospolita.html 10czerwca 2007

  • Wikipedia - wolna encyklopedia, http://pl.wikipedia.org/wiki/Skrzyp_polny 10czerwca 2007

  • Strona internetowa Analiza Flory, http://analiza.flory.w.interia.pl/szablon02.htm 10 czerwca 2007


Autorzy

Autorem pierwotnej wersji opisu parku powstałej w ramach projektu "Parki i ogrody oczami młodzieży" jest:
Zespół Szkół Ogólnokształcących nr 1 im. Mikołaja Kopenika
ul. Sienkiewicza 74
40-039 Katowice
e-mail: sekretarzkopernika@op.pl
Opiekun grupy:
Ewa Grząba 

Autorzy opisu:
Karina Kowalczyk, Helena Lesz, Oskar Bożek, Katarzyna Marcinkowska, Przemysław Bagiński, Magdalena Byczek, Jerzy Zioło, Karolina Gładczak, Emilia Folwarczny, Alicja Hudzik, Malwina Gróniszewicz, Sylwia Jendrysko, Anna Jarzynka, Agnieszka Hyla, Kamila Stefek, Damian Grabiec, Kinga Pawłowska

Podziękowania:
Serdecznie dziękujemy:
- pani Aleksandrze Słapik, pani Angelice Mucha i panu Aleksandrowi Hulistowi - za pomoc w przeprowadzeniu ankiety
- pani Katarzynie Słapik – za udzielenie informacji dotyczących ośrodka jeździeckiego
- pani Krystynie Blaut-Howaniec – kierownikowi Pracowni Biologicznej Pałacu Młodzieży w Katowicach za doradztwo merytoryczne
- pani Beacie Węgrzynek – za pomoc w oznaczaniu roślin występujących na terenie parku
- pani Janinie Dutkiewicz z Zakładu Zieleni Miejskiej w Katowicach – za podzielenie się swoję wiedzą i pomoc w uzyskaniu informacji
- panu Jackowi Pikule – za poświęcenie swojego czasu i udzielenie wywiadu


Wyszukiwarka

Wyszukiwarka


Kontakt

Nazwa organizacji
Ośrodek Działań Ekologicznych "Źródła"
Adres organizacji
90-602 Łódź, ul. Zielona 27
Telefon do organizacji
42 632 8118
Adres www organizacji
www.zrodla.org

 
 


Newsletter

wpisz swój e-mail aby otrzymywać informacje o naszych działaniach

Wyślij



© 2010 Ośrodek Działań Ekologicznych "Źródła" | Dzień Pustej Klasy | PITy 2015 | zielone szkoły | oszczędzajmy wodę | edukacja globalna | Kalendarz świąt ekologicznych