Kompleks parków im. Jana Jonstona w Lesznie


Województwo: wielkopolskie

Powiat: grodzki Leszno

 

Leszno to miasto powiatowe, leżące w południowo-zachodniej części województwa wielkopolskiego. Park im. Jana Jonstona położony jest między ulicami: Westerplatte (od północy), Grunwaldzkiej (od wschodu), Dąbrowskiego (od zachodu) i Al. Jana Pawła II (od południa). Jego dalsza część sąsiaduje ze Szkołą Podstawową nr 7 oraz z ul. Włodarczaka. Właścicielem parku jest miasto Leszno, a zarząd nad parkiem sprawuje Miejski Zakład Zieleni w Lesznie. Całkowita powierzchnia parku wynosi 4,85 ha.

Infrastruktura: w południowo-wschodniej części kompleksu parkowego znajduje się budynek Szkoły Podstawowej nr 7 i Zespołu Szkół Specjalnych. Budynek został wzniesiony w 1926 roku dla koszar im. Króla Stanisława Leszczyńskiego. Wejście główne od Al. Jana Pawła II zdobi płaskorzeźba ze sceną batalistyczną. Na lewo od budynku szkolnego zachował się dawny żydowski dom przedpogrzebowy. Obecnie, po kompleksowej renowacji, mieści się w nim Oddział Biblioteki Miejskiej w Lesznie. W centralnej części parku znajduje się plac zabaw oraz pomnik Jana Jonstona z napisem: “Jan Jonston 1603-1675. Uczony i lekarz. Leszno, Szamotuły, Składowice”. Niedaleko znajduje się niewielki plac do plenerowej gry w szachy, z betonową planszą do gry w szachy, ławkami oraz stolikami do gry. We wschodniej części znajduje się okazała fontanna i kilka rzeźb: "Kasia" (1976 r.) projektu Antoniego Szulca  i “Leżące” Benedykta Kaszki (1979). Przy ścieżkach znajdują się ławeczki i kosze na śmieci. Występujące na całej powierzchni zadrzewienie jest na bieżąco pielęgnowane. Trawniki, krzewy, kwietniki i ścieżki są dobrze utrzymane.

Historia

Pierwsza historyczna wzmianka o osadzie Leszczno pochodzi z 1393 roku. Należała ona do Stefana z Karnina, pieczętującego się herbem Wieniawa. Przez maleńką osadę leśną przebiegały wówczas ważne szlaki handlowe łączące Wrocław z Poznaniem i Gnieznem. Z chwilą osiedlenia się braci czeskich w Lesznie, rozpoczął się szybki rozwój osady, która stopniowo przeobrażała się w miasto. 30 kwietnia 1547 roku Leszno otrzymało prawa miejskie. Po II rozbiorze znalazło się pod zaborem pruskim. We wrześniu 1939 roku miasto zostało zajęte przez hitlerowców, wyzwolone w styczniu 1945 roku. W 1975 roku Leszno zostało miastem wojewódzkim, a po reformie administracyjnej 1.01.1999 r. - powiatem województwa wielkopolskiego.

Park miejski zaczął powstawać w połowie ubiegłego stulecia. Do lat 50. XX wieku znajdował się tutaj cmentarz braci czeskich i kalwińskich. Był on miejscem pochówku m.in. członków rodziny Jana Amosa Komeńskiego, Jana Jonstona, a także przedstawicieli polskich rodzin kalwińskich. Cmentarz był czynny do końca II wojny światowej. Niektóre nagrobki zostały zachowane i przeniesione do lapidarium przy kościele św. Krzyża w Lesznie. W części sąsiadującej z kompleksem szkolnym znajdował się cmentarz rzymsko-katolicki parafii św. Mikołaja, zlikwidowany w 1972 roku. Od strony południowej w okresie międzywojennym przylegał do niego niewielki cmentarz parafii wojskowej. Na zachód od skrzyżowania al. Jana Pawła II z ul. Grunwaldzką rozciągał się cmentarz żydowski, który został zlikwidowany w okresie okupacji hitlerowskiej. Można zatem powiedzieć, że park miejski powstał na miejscu dawnych cmentarzy. 

W roku 1976 park nazwany został imieniem Jana Jonstona, w trzechsetną rocznicę jego śmierci. Jan Jonston, przyrodoznawca, lekarz, historyk, filolog i filozof, podróżnik i pedagog, bliski przyjaciel J. A. Komeńskiego, należał do najsławniejszych ludzi XVII-wiecznej Europy i był osobą niezwykle zasłużoną dla miasta Leszna. W miejscu dawnego cmentarza kalwińskiego, gdzie pochowano tego wybitnego obywatela Leszna, można dziś podziwiać jego pomnik, zaprojektowany przez Magdalenę Więcek-Wnuk z Poznania.

Przyroda

Kompleks Parku Jonstona to teren w centrum Leszna, choć przecięty ruchliwą drogą, jest odwiedzany przez rzesze ludzi. Ma już swoją historię, dlatego można w nim spotkać wiele okazów drzew, które zaliczane są do pomników przyrody, zarówno ze względu na wielkość, jak i rzadkość występowania. 

Jest tu wiele cennych drzew, np. dwa okazałe platany klonolistne (Platanus acerifolia), czy siedem dębów szypułkowych (Quercus robur), z których trzy mają ponad 250 cm w obwodzie. Jednym z cenniejszych okazów parku jest ponad 5-metrowa metasekwoja chińska (Metasequoia glyptostroboides). Ponadto rosną tutaj dwie piękne wierzby białe zwisające (Salix alba Pendula), pod którymi, siedząc na ławkach, schronienie w upalne dni znajdują mieszkańcy. Można tu  też znaleźć okazałe lipy drobnolistne (Tilia cordata), które oprócz walorów widokowych, dostarczają także w czasie kwitnienia miłego zapachu, co jest istotne, zważywszy na sąsiedztwo ruchliwej drogi. Słodki zapach roztaczają również liczne robinie akacjowe (Robinia pseudoacacia), które też zdążyły osiągnąć znaczne rozmiary. Trudno nie zauważyć ogromnych topoli czarnych (Populus nigra), których było tu więcej, lecz część niestety została wycięta ze względu na budowę  drogi.

Uroku temu miejscu dodają pięknie kwitnące rośliny, m.in.: głóg dwuszyjkowy (Crataegus oxyacantha), kasztanowiec biały (Aesculus hippocastanum), wiśnię piłkowaną (Prunus serrulata) oraz około 600 sztuk różnokolorowych róż wielkokwiatowych różnych odmian (Rosae).

Można zobaczyć także wiele gatunków krzewów, które wspaniale wkomponowane są w teren parku, uzupełniając przestrzeń między drzewami. Rosną tu: irga rozkrzewiona (Cotoneaster divaricatus), ligustr pospolity (Ligustrum vulgare), irga pozioma (Cotoneaster horizontalis), jałowiec sabiński (Juniperus sabina Tamariscifolia), jałowiec płożący (Juniperus horizontalis), cis pospolity (Taxus baccata), sosna górska (Pinus mugo), cyprysik Lawsona (Chamaecyparis lawsoniana), tawuła szara (Spiraea cinerea), szczodrzec wczesny (Cytisus praecox), żywotnik wschodni (Thuja orientalis).

Wzdłuż alejki spacerowej rosną młode lipy drobnolistne (Tilia cordata), które w przyszłości zastąpić mają usunięte topole czarne (Populus nigra).

W parku rośnie także wiele oryginalnych drzew, którymi coraz bardziej uzupełnia się jego teren, np.: dereń biały (Cornus alba), miłorząb dwuklapowy (Ginko biloba), klon jesionolistny (Acer negundo), jesion wyniosły zwisający (Fraxinus excelsior Pendula) i jesion wyniosły (Fraxinus excelsior). 

W okresie wiosennym, gdy trawa jeszcze się dobrze nie zazieleni, część zachodnia parku jest “niebiańska” – przepięknie zakwitają niebieskie cebulice dwulistne (Scilla bifolia), które zachwycają i zachęcają do spacerów, nawet wtedy, gdy pogoda jest niesprzyjająca.

W parku można też, mimo miejskiego gwaru, spotkać wiewiórki pospolite (Sciurus vulgaris), sikorki bogatki (Parus major), wróble (Passer domesticus), szpaki (Sturnus vulgaris), kosy (Turdus merula), gołębie (Columbinae), np. sierpówki (Streptopelia decaocto), sroki (Pica pica).

Ścieżka

Ścieżka została zaprojektowana tak, aby obejrzeć najciekawsze okazy flory parku, a także by dowiedzieć się więcej o historii naszego miasta. Poszczególne etapy przemierza się wyznaczonymi alejkami wewnętrznymi, które są asfaltowe, brukowane lub piaszczyste. Pozwala to bez problemu na zwiedzanie wszystkim, nawet dzieciom w wózeczkach (i ich rodzicom). Początkiem ścieżki jest wejście do parku od strony bloków mieszkalnych i ogrodzenia pobliskiej szkoły podstawowej.

1. Trasę wycieczki rozpoczynamy od wejścia na asfaltową alejkę, wzdłuż której rosną robinie akacjowe. Są to dorodne drzewa o niezbyt rozłożystych koronach w porównaniu z sąsiedującymi lipami, kasztanowcami i dębami. Kolczaste drzewo intensywnie kwitnie, rozlewając wokół słodki zapach.

2. Obok ścieżki rosną ogromne dęby, z czego trzy mają ponad 250 cm. w obwodzie. Ich korony są pięknie rozłożone – widać, że na tym terenie to one królują. Jeden z dębów przeżył wichurę w 2005 roku, która rozerwała go prawie na pół. Jednak dzięki specjalnym zabiegom nadal wspaniale się prezentuje.

3. Dochodzimy do pomnika, na którym widnieje tablica: “w hołdzie Polakom ofiarom hitlerowskiej represji w latach 1939-1945”, ufundowanego przez Stowarzyszenie Polaków Poszkodowanych przez III Rzeszę, Oddział w Lesznie. Jest to jedno z wielu miejsc, które przypomina młodzieży o naszej tragicznej historii, o losach Polaków – Leszczyniaków, walczących o wolność, z której my dziś korzystamy.

4. Dochodzimy do głównej, brukowanej alejki, przy której rosną dwa okazałe platany klonolistne. Są to ogromne drzewa o charakterystycznych pniach, wyglądających tak, jakby schodziła z nich stara kora, a wyrastała nowa, jasnożółta. Jesienią platany zachwycają również kolorem swoich liści. Miedzy platanami rośnie świerk kłujący, lecz jest on mało rozłożysty ze względu na swoje sąsiedztwo. Spacer alejką uatrakcyjniają, rosnące po przeciwnej stronie, młode krzewy ozdobne, np.: szczodrzec wczesny, tawuła szara, forsycja.

5. Przy rozwidleniu dróg skręcamy w prawo. Po lewej stronie zobaczymy okazałą wierzbę białą, pod którą można usiąść na jednej z ławeczek i podziwiać skalniak z roślinami wieloletnimi, jak i sezonowo sadzonymi roślinami jednorocznymi. Jest to niewątpliwie punkt przyjemny dla oczu i ciała – piękny widok, a w upalne dni fantastyczny chłód i cień.

6. Po przejściu hałaśliwą Al. Jana Pawła II na skrzyżowaniu z sygnalizacją świetlną, znów trafiamy w oazę zieleni i spokoju. Wzdłuż alejki (leżącej równolegle do ulicy J. Dąbrowskiego), zobaczymy dorodne lipy i robinie akacjowe. Drzewa te wzajemnie się uzupełniają, każde z nich ma swoją przestrzeń i nie zagłusza sąsiada. Gdy kwitną, dają przyjemny, słodki zapach, który stanowi dobrą odmianę dla zapachów spalin z pobliskich, ruchliwych ulic.

7. W niewielkiej odległości od asfaltowej alejki, którą skręcamy w prawo, rośnie duży, pięknie kwitnący okaz głogu dwuszyjkowego. Jego czerwonoróżowe kwiatowe różyczki rzucają się w oczy spacerowiczom, a gdy już przekwitnie, to równie ciekawie wyglądają czerwone owoce. W tej części parku występuje też największe stanowisko cebulicy dwulistnej.

8. Idąc dalej wyznaczoną alejką, mijamy wiele okazałych drzew. Są tu ogromne lipy, wielki dąb, klony i robinie. Wzdłuż alejki mijamy ławeczki, na których można odpocząć, odetchnąć świeżym powietrzem, chłonąć miły dla ciała chłód i cieszyć oczy pięknym widokiem różnych drzew. Każde jest wyjątkowe i jedyne w swoim rodzaju.

9. Na rozwidleniu naszej alejki, wśród lip, dębów i kasztanowców, zobaczymy pomnik Jana Jonstona, wybitnego przedstawiciela siedemnastowiecznego leszczyńskiego środowiska naukowego. Pomnik składa się z trzech brył prostopadłościennych i popiersia uczonego, odlanego w brązie. Na cokole wykuto napis: “Jan Jonston 1603-1675 Uczony i lekarz. Leszno - Szamotuły – Składowice”.

10. Kilka kroków dalej znajduje się plac zabaw, ukryty wśród starych, dorodnych drzew, dzięki którym dzieci, nawet w upalne dni, mogą bawić się w cieniu i przyjemnym chłodzie. Teren placu jest ogrodzony i wysypany piaskiem, co czyni go jeszcze bardziej bezpiecznym. Dzieci mogą tam bawić się w piaskownicy, huśtać na huśtawkach, wspinać się lub zjeżdżać na zjeżdżalni, a mamy mogą odpocząć na ławkach. Czasami spoglądając na drzewa, można zobaczyć wiewiórkę lub posłuchać śpiewu ptaków

11. Idąc dalej, równolegle do Al. Jana Pawła II, trafimy na plac ze stolikami do gry w szachy. Jest to ulubione miejsce seniorów, tu grają w szachy, karty lub po prostu rozmawiają. Tu również jest bezpiecznie i przyjemnie, dookoła rosną wysokie, smukłe topole, a niedaleko znajduje się toaleta.

12. W pobliżu szachowych stolików, w słonecznym miejscu, posadzono dwa miłorzęby. Niestety, przetrwał tylko jeden. Jest on jeszcze mały, ale i tak wzbudza zainteresowanie swoimi jasnozielonymi liśćmi o bardzo orientalnym kształcie. Miłorząb ma właściwości lecznicze, wykorzystywany jest w przemyśle farmaceutycznym, przypisuje mu się właściwości odmładzające.

13. Mijając mały skwerek, u szczytu którego znajduje się kwietnik obsadzony sezonowymi kwiatami, po lewej jego stronie zobaczyć możemy wiśnię piłkowaną. Gdy kwitnie, cała obsypana jest jasnoróżowymi kwiatami – przepiękny widok! Kiedy już nie ma kwiatów, też warto na nią spojrzeć: ma duże, czerwonawe liście.

14. Wędrując ścieżką w stronę widocznej już fontanny, po prawej stronie miniemy ponad 5-metrowej wysokości metasekwoję chińską. Trudno jej nie zauważyć, gdyż jest to bardzo charakterystyczne drzewo, przypominające kształtem stożek. Jego intensywnie zielone igły jesienią nabierają żółtych i czerwonawo- brązowych kolorów, a zimą opadają.

15. Najstępnie lejka rozdziela się na dwa równoległe pasy, między którymi znajdują się rabaty (ok. 600 szt.) wielu odmian różnokolorowych róż wielkokwiatowych. Wśród kwiatów stoją trzy nowoczesne rzeźby. Jest też studnia z czasów, gdy na tym terenie był cmentarz, czynna do dziś.

16. Idąc w kierunku fontanny, poruszamy się piaszczystą alejką, wzdłuż której rosną młode lipy. Dają one cień osobom odpoczywającym na ławkach. Rosną tu także krzewy takie, jak: ligustr, tawuła, jałowce, cyprysiki. W tym rejonie jest wiele nowych nasadzeń, gdyż został on uszczuplony o ogromne topole, które wycięto w czasie budowy Al. Jana Pawła II. Centralnym punktem tej części parku jest okrągła fontanna, wyrzucająca wodę na wysokość ok. 3 m.

17. Na lewo od fontanny znajduje się okazała wierzba, pod którą można usiąść jak pod parasolem, zażyć miłego chłodu, posłuchać szumu liści i śpiewu ptaków.

18. Odpoczywając pod wierzbą, mamy piękny widok na rabatę z krzewami ozdobnymi, które wieczorami oświetlane są ukrytymi między nimi reflektorami. Wśród tych krzewów rośnie ogromnych rozmiarów irga, która w okresie jesiennym obsypana jest czerwonymi owocami. Owoce te zdobią roślinę, są również pożywieniem dla ptaków, które chętnie tu przylatują na posiłek, a my możemy je wtedy spokojnie obserwować.

Bibliografia



  • Bailey Will, Parker Steve, Ptaki roślinożerne i ziarnojady, Warszawa 1992

  • Halec Janina Małgorzata, Bartkowiak Ewa, Janeczek Michał, Juśko Jolanta, Podsiadły Adam, Przewodnik po ulicach miasta Leszna, Leszno 2006

  • Moliński Zdzisław, Przewodnik po Lesznie i okolicy, Leszno 1999

  • Pokorny Jaromir, Drzewa znane i mniej znane, Warszawa 1992

  • Zgodziński Bogdan, Województwo leszczyńskie, Poznań 1981

  • Atlas drzew Polski, http://www.biolog.pl, czerwiec 2007

  • Drzewa i Krzewy – internetowy leksykon przyrodniczy, http://www.drzewa.net, maj 2007

  • Drzewa i krzewy ozdobne, http://www.pinus.net.pl, kwiecień 2007

  • Drzewa Polski: Atlas drzew, http://drzewapolski.pl, czerwiec 2007

  • Polska.pl – Ptaki – Baza gatunków, http://www.ptaki.polska.pl, czerwiec 2007

  • Strona Miejskiej Biblioteki Publicznej w Lesznie, http://www.mbp.leszczynskie.net, kwiecień 2007.

  • Wikipedia, wolna encyklopedia, http://www.wikipedia.org, kwiecień – czerwic 2007


Uwagi

W parku jest wiele ławek dla odpoczynku oraz koszy, dzieki którym łatwiej utrzymać porządek. Po zmierzchu park jest dobrze oświetlony. Znajduje się tu tylko jedna toaleta, typu toi-toi, mało estetyczna. Od ruchliwych dróg nie oddzielają parku żadne ogrodzenia, co zmniejsza bezpieczeństwo. Dużym plusem jest jednak ogrodzony plac zabaw, dzięki czemu park może być atrakcyjnym miejscem wypoczynku rodziców czy dziadków i ich pociech. Jest tu także miejsce spotkań towarzyskich dla seniorów.

Park ma bardzo zróżnicowaną i bogatą florę, wiele kwietników z kwitnącymi roślinami. Jego położenie w centrum miasta sprawia, że jest miejscem wypoczynku bardzo wielu ludzi. Nie ma w parku obiektów gastronomicznych, lecz są w jego pobliżu.

Autorzy

Autorem pierwotnej wersji opisu parku powstałej w ramach projektu "Parki i ogrody oczami młodzieży" jest:
Zespół Szkól Specjalnych im. Janusza Korczaka w Lesznie
ul. Jana Pawła II 10
64-100 Leszno
e-mail: zssleszno@wp.pl
Opiekun grupy:
mgr Ewa Nowak, mgr Renata Nyczka, mgr Katarzyna Szłapka 

Autorzy opisu:
Grupa I odwiedzała urzędy, gromadziła informacje, redagowała tekst. Członkowie: Barbara Brzozowska, Anna Lutowicz, Sylwia Grekel, Joanna Kolendowicz, Daniel Goździewicz, Natalia Sawicz, Beata Lorenc.
Grupa II fotografowała oraz wykonała projekt ścieżki: Joanna Kolendowicz, Bianka Wleklik, Andżelika Biegańska, Krzysztof Maćkowiak.
Grupa III zajęła się wyszukiwaniem informacji w internecie oraz nazwami łacińskimi poszczególnych okazów. Członkowie: Marika Kostka, Tomasz Kędzia, Piotr Soból, Natalia Sawicz, Andżelika Gołembska, Lucyna Konieczna.

Podziękowania:
Serdecznie dziękujemy:
- za doradztwo i pomoc w zredagowaniu tekstu nauczycielom naszej szkoły,
- za udostępnienie danych i pomoc w zbieraniu informacji: Urzędowi Miasta, Wydziałowi Geodezji i Kartografii, Wydziałowi Architektury i Archeologii, Miejskiemu Zakładowi Zieleni w Lesznie.


Wyszukiwarka

Wyszukiwarka


Kontakt

Nazwa organizacji
Ośrodek Działań Ekologicznych "Źródła"
Adres organizacji
90-602 Łódź, ul. Zielona 27
Telefon do organizacji
42 632 8118
Adres www organizacji
www.zrodla.org

 
 


Newsletter

wpisz swój e-mail aby otrzymywać informacje o naszych działaniach

Wyślij



© 2010 Ośrodek Działań Ekologicznych "Źródła" | Dzień Pustej Klasy | PITy 2015 | zielone szkoły | oszczędzajmy wodę | edukacja globalna | Kalendarz świąt ekologicznych