Park Belzacki w Piotrkowie Trybunalskim 2

Położony jest w zachodniej części miasta przy ulicy Belzackiej 178 w odległości ok. 3 km od centrum miasta. Jest cennym zabytkiem przyrodniczym z drugiej połowy XIX wieku. Jest to dawny park dworski przekształcony po 1945 roku na park miejski, należący do Urzędu Miasta Piotrkowa Tryb. oraz Akademii Świętokrzyskiej. Park leży na terenie włączonym do zabytkowego miasta Piotrkowa i jego stary, bardzo urozmaicony drzewostan uzupełnia charakter miasta i zdobi okolicę. Park jest zbudowany na planie nieregularnego czworoboku. Jest ogrodzony od strony południowej elementami betonowymi oraz częściowo od strony wschodniej i od strony zachodniej – ogrodzeniem z siatki. Od północy granica parku biegnie wzdłuż ulicy Belzackiej – ogrodzenia brak. Park posiada tarasowe ukształtowanie powierzchni ze spadkiem terenu w kierunku północnym. Jest on wpisany do rejestru zabytków nieruchomych prawomocną decyzją Nr K.IV-680/468/67 z dnia 11.09.1957 r., wydaną przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Obiekt znajduje się na terenie gminy Piotrków Tryb., powiat: piotrkowski grodzki. Zajmuje on obecnie powierzchnię 7,5 ha, w tym zbiornik wodny 0,8 ha. Największą ozdobą parku jest położony w północnej części staw o powierzchni 0,8 ha. Po stronie wschodniej znajduje się mniejszy zbiornik wodny. Oba stawy zastały utworzone na rzece Strawce. Zbiorniki są otoczone bogatym starodrzewiem. Układ komunikacyjny:


  • aleja wjazdowa - obecnie ul. Dworska (narożnik Dworska – Belzacka),
     

  • wjazd od ul. Belzackiej, w narożniku północno – wschodnim obecnego parku,
     

  • wjazd od strony zachodniej od dawnego podwórza dworskiego do części południowej parku, prowadzący również do Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Roślin i Nasiennictwa, którego brama znajduje się przy narożniku południowo – zachodnim parku,
     

  • wejście od strony ulicy Kasztanowej przy alei grabowej
     

Park jest fragmentem dawnego zespołu dworskiego z połowy XIX w. Nieistniejący już dworek znajdował się na niewielkim wzniesieniu frontem do dużego stawu. Dwór był murowany z cegły i otynkowany. Obiekt zbudowany był na planie prostokąta, parterowy, częściowo podpiwniczony, dwutraktowy z sienią na osi głównej. Fasada północna była otynkowana a dach kryty blachą. W roku 1912 dwór zmienił swój pierwotny kształt poprzez dobudowanie. Dobudowano skrzydło od strony zachodniej ale przebudowa pozbawiła budynek cech stylowych. Decyzją z 21.09.1970.r. dwór został skreślony z listy zabytków i na początku lat siedemdziesiątych został rozebrany. Powodem rozebrania budynku były organizowane w naszym mieście dożynki. Istniejące na terenie parku budynki to: budynek Instytutu Historii Akademii Świętokrzyskiej, budynek byłej stołówki, adaptowany aktualnie dla potrzeb biblioteki Instytutu Historii, nieużytkowany budynek byłego magazynu, budynek po Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego, w granicy zachodniej parku zlokalizowane są: drewniany kiosk przy we wejściu do parku od strony zachodniej, budynek gospodarczy murowany i metalowe garaże. Nowa zabudowa umieszczona została w parku w sposób przypadkowy i burzy jego historyczny układ kompozycyjny. Budynki nie są związane stylem i kompozycją z całością założenia i wprowadzają dysharmonię do całości układu przestrzennego parku. Ze względu na niewielką powierzchnię infrastruktura jest uboga. Przy parku nie ma parkingów, brak szaletu, nie ma placu zabaw dla dzieci ani też miejsc uprzyjemniających pobyt, jak cukiernia, kawiarnia czy obiekty sportowe. Jedynie wokół dużego stawu znajdują się ławki.

Historia

Park w Belzatce zakładał Karol Czaykowski na początku XX wieku, najstarsze nieliczne nasadzenia pochodzą z początku XIX wieku, lecz większość z nich to koniec XIX i początek XX wieku.

Przyroda

Park Belzacki tworzą liczne stare drzewa liściaste oraz iglaste w wieku od 80 do 200 lat. Główna aleja wjazdowa na teren parku (ulica Dworska) obsadzona jest lipami drobnolistnymi, granica wschodnia jesionami wyniosłymi, a droga do sadu po stronie zachodniej – grabami pospolitymi. W części północnej możemy napotkać: jesion wyniosły, klon pospolity i świerk kłujący. Miejsce, w którym znajdował się kiedyś dwór, porośnięte jest gęsto krzewami i młodymi drzewkami (lipa, dąb czerwony, świerk kłujący, brzoza brodawkowata). Wiele drzew zostało posadzonych wokół stawu. Są to: jesiony wyniosłe, klony srebrzyste, klony pospolite i klony jawory. Posadzono także drzewa iglaste, takie jak: świerki pospolite, świerki kłujące, żywotniki zachodnie i sosny wejmutki. Występują tu stare okazy drzew uznane za pomniki przyrody. Najstarsze pochodzą z początku XIX wieku. Są zlokalizowane wokół stawu i w jego najbliższym sąsiedztwie. Są ozdobą parku i świadectwem troski człowieka o przyrodę. W 1983 roku park został poddany inwentaryzacji. Naliczono wówczas 666 drzew ozdobnych w tym 513 dużych, starych drzew liściastych i 109 dużych drzew iglastych. Ogółem w parku znajduje się 48 gatunków drzew i krzewów ozdobnych.

Ścieżka

1. Trasę rozpoczynamy przy zachodnim wejściu od ulicy Belzackiej. Zwracamy uwagę na rozłożyste krzewy jałowca po lewej stronie ścieżki. Jałowiec pospolity to wiecznie zielony krzew. Owoce jałowca są typowo słowiańską przyprawą. Kuliste owoce, zwane szyszkojagodami, dojrzewają w drugim roku, mają barwę popielato-niebieską, są przyprawą mającą korzenny, słodki smak i ciekawy aromat. Krzew iglasty, osiągający nawet 10 m wysokości, o krótkich szydłowatych liściach i czarnych owocach nibyjagodach. Po prawej stronie rośnie mała olsza czarna i trzy średniej wielkości klony. Olsza, olcha to rodzaj z rodziny brzozowatych. Pospolite drzewo europejskie strefy klimatu umiarkowanego. Wysokość drzewa osiąga 25 m., liście opadają na zimę. Pień najczęściej prosty, korona kulistawa, młode gałązki czerwonawe, lśniące. Kora ciemna, prawie czarna, tafelkowato spękana. Olsze mają brodawki korzeniowe, w których żyją promieniowce z rodzaju Actinomycetes, mające zdolność asymilowania wolnego (atmosferycznego) azotu. Olsza jest wobec tego odpowiednim drzewem do zalesiania nieużytków o niskiej zawartości azotu w glebie. W technologii drewno olszy nazywa się “olchą”, jest to również potoczna nazwa rodzaju.

2. Idąc w kierunku wschodnim wzdłuż stawu, po prawej stronie napotykamy przepiękną dużą robinię akacjową, którą otaczają liczne mniejsze. Robinia akacjowa to wysokie drzewo do 25 m. Korona dość luźna, pień często rozwidla się w grube konary. Kora głęboko spękana, szarobrązowa. Drewno bardzo wytrzymałe. Należy do najbardziej miododajnych roślin występujących w Polsce. Z tego miejsca obserwujemy również wierzbę białą i bez czarny. Wierzba biała odmiany płaczącej to okazałe drzewo, wysokości do 30 m o liściach opadających na zimę. Ma szeroką, gęstą, regularną koronę osadzoną na niskim pniu, z długimi, wiotkimi i silnie zwisającymi gałęziami. Długopędy cienkie, nagie, złocistożółte i błyszczące. Sadzi się ją w parkach, po wsiach i w miastach. Szczególnie malownicze są drzewa pojedynczo rosnące nad stawami, wzdłuż kanałów i w pobliżu innych zbiorników wodnych. Jest mało wymagająca w stosunku do gleby. Bez czarny: krzew wysokości do 10 m., łatwy do rozpoznania podczas kwitnienia i w pełni owocowania. Owoce bzu początkowo zielone, czerwienieją, aby w końcowej fazie nabrać czarnofioletowego koloru. Gałęzie lekko wygięte, wzniesione, młoda kora jest zielonawoszara; z wiekiem staje się szara i spękana. cechą charakterystyczną jest to, że gałązki są w środku wypełnione białym, lekkim rdzeniem.

3. Kilka metrów dalej, po lewej stronie drogi, rośnie olbrzymi klon zwyczajny, który uznano za pomnik przyrody. Klon zwyczajny osiąga 25 – 30m wysokości, ma prosty pień, pokryty podłużnie spękaną korą. Przeciętna długość życia wynosi 200 lat. Lubi częściowo zacienione miejsca i wilgotną, żyzną glebę. Jest wytrzymały na niską temperaturę. Jest pospolitym gatunkiem, często sadzony jest wzdłuż ulic, gdyż dobrze znosi zanieczyszczenia powietrza, rzadko też jest atakowany przez szkodniki. Odmiany z barwnymi liśćmi są piękną ozdobą parków.

4. Za chwilę napotkamy wierzbę białą w odmianie płaczącej rosnącą w niedalekiej odległości.

5. Na tym przystanku na szczególną uwagę zasługują skupiska wierzb, robinii i jesionów. Jesion wyniosły to drzewo zrzucające na zimę liście, bardzo wysokie, wyrastające do około 40 m, z wysoko sklepioną, cylindryczną koroną i stromo wznoszącymi się konarami. Kora podłużnie spękana i szeroko żebrowana, szara a młodych gałązek szarozielona. Pączki zimowe czarne. Jesion występuje w mitach i legendach wielu starożytnych ludów, bądź jako Bóg, bądź jako pełnomocnik obdarzony magiczną mocą. W mitologii ludów północy odgrywa rolę drzewa wiadomości dobrego i złego. Gałęzie jego według tych legend okrywały całą powierzchnię świata. Wierzchołek przebywał w niebie, a korzenie w piekle. W starożytności było to drzewo Aresa - boga wojny. Zeus - syn Kronosa tworząc nowy porządek świata stworzył jesionowych ludzi. To oni wprowadzili jesionowe dzidy, których używanie weszło na wieki w zwyczaj ludzi parających się wojennym rzemiosłem. Drzewu temu przypisywano właściwości magiczne. Pochowany w trumnie jesionowej zmarły osiągał od razu spokój wieczny. Sen pod jesionem krzepił na umyśle. Jesion żyje około 200 lat. Jego drewno jest bardzo cenione w stolarstwie meblowym, używane również do wyrobu sprzętu sportowego i szczebli drabin.

6. Udając się w kierunku południowym docieramy do długiej alei grabowej. Grab pospolity osiąga wysokość do ok. 25 m i średnicę do 100 cm, posiada wysoką, gęstą koronę. Drzewo kończy swój wzrost w wieku 120-150 lat. Pień prosty o falistej powierzchni do wys. 10 m bez gałęzi, przeważnie nieregularny. Kora na gałęziach jednorocznych oliwkowo-brunatna, 2-3-letnich brunatno-czerwona, od ok. 6 roku szara i gładka. Liście skrętoległe, pojedyncze, podwójnie piłkowane z 1 cm ogonkiem. U nasady sercowate, długości do 10 cm, ciemnozielone, na nerwach lekko owłosione. Na jesieni jasnożółte. Kotki kwiatowe pojawiają się wraz z liśćmi. Owocostany długości kilku centymetrów. Owocem jest orzeszek w trójklapowej okrywie służącej jako organ lotny. Gatunek ten występuje na glebach żyznych, świeżych. Jest to gatunek klimatu umiarkowanego. Wrażliwy na zimno i cierpi od mrozów. Drewno ciężkie, twarde, nadaje się do toczenia, wyrabia się z niego narzędzia, koła, itp. Stosowany bywa jako drzewo żywopłotowe, gdyż dobrze znosi przycinanie.

7. Idąc dalej w kierunku zachodnim napotykamy rosnące lipy, jesiony i wiązy. Wiąz polny, drzewo zrzucające liście na zimę, o wysokości do około 30 metrów. Korona wielopostaciowa – u formy typowej zwykle wysoko sklepiona, ale przy tym wąska. Konary stosunkowo krótkie, mocne, odstające prawie poziomo. Gałęzie na nich raczej niejednolite; boczne niekiedy przygięte i wiszące. Kora brunatno szara, z długimi dość głębokimi bruzdami i wygrabionymi listwami. Pędy cienkie, gładkie, lekko błyszczące, brunatno czerwone lub ciemnoczerwone. Liście eliptyczne, z charakterystyczną, asymetryczną podstawą blaszki, kwiaty niepozorne, zebrane zwykle w pęczki, wiatropylne, owocem jest mały orzeszek otoczony błonkowatym skrzydełkiem. Drewno ciężkie, twarde, odporne na gnicie, używane w meblarstwie oraz do budowy maszyn, łodzi itp.

8. Na tym przystanku rosną omawiane już wcześniej grab, dąb i wierzby. Dąb szypułkowy osiąga wysokość od 20 do 50 m. Drzewo długowieczne, żyje ponad 700 lat. Początkowo rośnie powoli. Drzewo rosnące swobodnie wykształca szeroką koronę. Korona młodych drzew jest kulista, z czasem staje się kopułowata. Drzewo rosnące swobodnie ma krótki pień dochodzący do 2-3 m średnicy, konary są grube i rozłożyste. Młode drzewo ma korę szarą i gładką, stare - szarą do ciemnoszarej, głęboko, podłużnie spękaną. Liście ułożone skrętolegle 5-18 cm długości, skórzaste, nagie, z lekko szarozielonym odcieniem, od spodu nieco owłosione, z 3-6 parami zaokrąglonych klap, ogonki liściowe krótkie (do 1cm), nasady uszate lub sercowate. Nerwy boczne dochodzą tak do końca klap, jak i do wcięć między nimi. Owoce orzechy potocznie nazywane żołędziami, po 2-3 na szypułce o dł. 2 do 5 cm. Młode żołędzie mają wzdłużne, ciemniejsze pręgi. Na dojrzałych i suchych pręgi widoczne są po namoczeniu. Drzewo rosnące swobodnie owocuje po 40-50 latach, natomiast w zwartym lesie po 60-80.

9. Wędrując dalej alejką wzdłuż stawu oglądamy rosnące po obu stronach piękne brzozy i wierzby. Brzoza omszona to drzewo wysokości 10-30 metrów, często o wielu pniach. Kora szarobiała lub brudnobiała, dopiero w dolnej części zmienia się w czarniawą ale gładką bądź tylko trochę popękaną. Liście 3-5cm skrętoległe, pojedyncze, nieznacznie podwójnie piłkowane. Na szczycie bardzo krótko zaostrzone. Ogonek 2,5 cm. Kwiaty męskie i żeńskie zebrane w walcowate kwiatostany - kotki. Kwitnie w kwietniu i maju, równocześnie z rozwojem liści. Owocem jest drobny orzeszek z 2 błoniastymi skrzydełkami o połowę szerszymi od samego orzeszka.

10. Nasz spacer kończymy przy zabytkowym mostku, w pobliżu którego rosną wierzby i malutka topola czarna. Topola czarna; drzewo dorastające do wysokości 30 m., o grubym pniu i rozszerzonej ku górze koronie. Korona duża, początkowo stożkowata, z wiekiem często pochylona w jedną stronę. Kora szarawobiała, gładka, u starych drzew spękana.. Liście romboidalne, u nasady ścięte, na wierzchołku zaostrzone. Kwiaty jednopłciowe, kotki męskie zwisające, z czerwonymi pylnikami, żeńskie z żółtymi znamionami. Owoce – grube torebki zawierające nasiona z białym puchem. Osiąga wiek około 100 lat, rośnie bardzo szybko.

Autorzy

Autorem pierwotnej wersji opisu parku powstałej w ramach projektu "Parki i ogrody oczami młodzieży" jest:
Szkoła Podstawowa nr 12
ul. Belzacka 104 /106
97-300 Piotrków Trybunalski
e-mail: spdwanascie@interia.pl
Opiekun grupy:
Małgorzata Królikiewicz 
Autorzy opisu:
Antonina Pawłowska kl. VI c, Wiktoria Kotlicka kl. VI f, Anna Woźniakowska kl. VI f, Zuzanna Olejnik kl. VI d, Wojciech Paul kl. VI d, Kamil Markiewicz kl. VI d, Tomasz Skrobek kl. VI d, 
Krystian Eksman kl. VI d
Współpracujacy nauczyciele:
Teresa Glubowska
Barbara Greger
Helena Olszewska
Podziękowania:
Podziękowania dla pani mgr inż. Anny Wierzbowskiej z Wydziału Rozwoju Miasta; Referat Ochrony Środowiska.


Wyszukiwarka

Wyszukiwarka


Kontakt

Nazwa organizacji
Ośrodek Działań Ekologicznych "Źródła"
Adres organizacji
90-602 Łódź, ul. Zielona 27
Telefon do organizacji
42 632 8118
Adres www organizacji
www.zrodla.org

 
 


Newsletter

wpisz swój e-mail aby otrzymywać informacje o naszych działaniach

Wyślij



© 2010 Ośrodek Działań Ekologicznych "Źródła" | Dzień Pustej Klasy | PITy 2017 | zielone szkoły | oszczędzajmy wodę | edukacja globalna | Kalendarz świąt ekologicznych