Park generała Władysława Andersa we Wrocławiu


Województwo: dolnośląskie

Powiat: wrocławski

Nieduży park gen. Wł. Andersa położony jest w południowej części Wrocławia, w zielonej dzielnicy Krzyki, na osiedlu Huby. Otoczony jest ulicami: Slężną od zachodu, Kamienną od północy, Borowską od zachodu i od wschodu Wieczystą. Park sąsiaduje przez ul. Kamienną z widokowym Wzgórzem Andersa (utworzonym na powojennym gruzowisku) i nowopowstałym aquaparkiem, od strony ul. Ślężnej z zajezdnią tramwajową i kortami MOSiR, od strony ul. Wieczystej znajdują się ogródki działkowe tzw. “Zielony klin” oraz sztuczne lodowisko i basen MOSiR, a od ul. Borowskiej stacja energetyczna i zespół szkół.

Właścicielem parku jest gmina Wrocław, a zarządza nim Zarząd Zieleni Miejskiej (tel. 071 328 66 11).
Powierzchnia 6,13 ha zagospodarowana jest jako ogólnodostępne miejsce odpoczynku osób w różnym wieku: wzdłuż alejek, przypominających układ alejek cmentarnych, znajdują się ławki, są dwa zagospodarowane placyki do zabaw dla dzieci. Rozmieszczone są tam kosze na odpadki. Obecnie porządek utrzymuje firma UNIREM. Brakuje oświetlenia – nie działa ani jedna latarnia. Nie ma też szaletów.

Do parku można dojechać środkami komunikacji miejskiej. Przyjeżdżający własnym samochodem muszą liczyć się z brakiem miejsc parkingowych bezpośrednio przy parku.

Historia

W części miasta, w której dzisiaj znajdujemy Park Andersa była wieś nosząca nazwę Nova Willa, czyli Nowa Wieś. Pierwsze zapiski o niej pochodzą z 1346 roku. W 1353 r. nazwę zmieniono na Leimgrouben, tj. Glinianki, prawdopodobnie dla odróżnienia od innej pobliskiej wsi o tej samej nazwie. W 1744 r. połowa wsi została nazwana Huben. Stąd nazwa dzisiejszego osiedla – Huby. Ówcześni mieszkańcy z powodzeniem utrzymywali się z warzywnictwa.

W 1868 roku Huben przyłączono do Wrocławia, zaczęto stawiać kamienice czynszowe, a znaczną część zajęły cmentarze kilku wrocławskich parafii: św. Doroty, Bożego Ciała, św. Maurycego, św.. Marcina, kościoła ewangelickiego – zreformowanego, mały cmentarz wsi Huben oraz cmentarz parafii św. Marii Magdaleny. Widoczne są one na planie z 1930 roku, a opis cmentarzy znajduje się w Encyklopedii Wrocławia.

Do 1939 roku cmentarze były ogrodzone, wyposażone w niezbędne budynki, alejki zadbane, a grobowce, mauzolea i nagrobki stanowiłyby dzisiaj dzieła sztuki cmentarnej. Świadkowie lat powojennych porównują je ze znajdującym się w pobliżu Cmentarzem Żydowskim – nekropolią muzealną. Istnieją zapisy, że cmentarze te zostały w dużym stopniu zniszczone w czasie działań wojennych w 1945 r. – zburzono ogrodzenia, a kamienie nagrobne miały być użyte do budowy barykad.

Po II wojnie światowej osiedle zaczęło stopniowo zapełniać się wieżowcami. Część cmentarzy została przeznaczona pod ich budowę. Cmentarz św. Marii Magdaleny pozostał niewykorzystany. W tym odosobnionym miejscu, według wspomnień świadków, bawiły się dzieci. Także szczątkami ludzkimi. Matki wspominają, że dzieci przynosiły do domów ludzkie kości z odkrytych trumien. Tam też dorośli, z dala od krytyki mieszkańców osiedla, nadużywali alkoholu. Cmentarz nadal niszczał.

W 1967 roku – 22 lata od zakończenia wojny – rozpoczęto likwidację cmentarzy. Dużą część kamiennych płyt wykorzystali ponownie wrocławscy kamieniarze. W 1975 roku na uprzątniętym obszarze pocmentarnym, urządzono w czynie społecznym Park XXX-lecia PRL. Z czasem podzielony został na dwa mniejsze parki: część południową nazwano Parkiem Skowronim, a północną – Parkiem Andersa.

W omawianym parku zachowały się ślady dawnego cmentarza – charakterystyczny układ alejek, resztki kamieni nagrobnych zachowanych tylko dlatego, że zostały porośnięte drzewami, a także fragment metalowego ogrodzenia –zachowany w pniu drzewa. Jedna z płyt nagrobnych zachowała się w dużym stopniu. Można z niej wyczytać datę śmierci: 29.05.1860 roku.

Dzisiaj park jest miejscem odpoczynku i zabawy. Zieleń roślin sprzyja wyciszeniu, a bliskie obserwacje niepłochliwych wiewiórek dodatkowo zbliżają do natury. Park znajduje się w bliskości ruchliwych ludzkich siedlisk – bloków, szkół, miejsc pracy, a także traktów komunikacyjnych, więc drzewa naturalnie zmniejszają poziom hałasu, wzbogacają powietrze w tlen, polepszają jego wilgotność, a latem dają kojący cień.

W planach miasta jest odnowienie parku i przyłączenie go, do mającego powstać, nowoczesnego kompleksu sportowo rekreacyjnego. W jego skład wejdą obydwa parki – Andersa i Skowroni, ogródki działkowe, Wzgórze Andersa oraz obecne obiekty sportowe. Dobudowane zostaną korty, mini golf, boisko, fontanna i mały amfiteatr.

Przyroda

Najcenniejszymi drzewami w parku są kasztanowce zwyczajne (Aesculus hippocastanum) wysadzone we wspaniałej alei kasztanowcowej. Oprócz kasztanowca zwyczajnego w północno-zachodniej części parku rośnie mało znany kasztanowiec czerwony (Aesculus carnea), którego kwiaty są purpurowe, a owoce pozbawione kolców.

W centralnej części parku pomiędzy dwoma placami zabaw znajduje się aleja lipowa (Tilia platyphyllos). W pobliżu rosną graby pospolite (Carpinus betulus) i jedyny w parku platan wschodni (Platanus orientalis).

Do pozostałych drzew rosnących w parku zaliczyć należy klony zwyczajne (Acer platanoides), robinie akacjowe (Robinia pseudoacacia), buki zwyczajne (Fagus sylvatica), brzozy brodawkowate (Betula pendula), jesiony wyniosłe (Fraxinus excelsior), wierzby płaczące (Salix x sepulcralis), sosny (Pinus), jarzęby pospolite (Sorbus aucuparia), sumaki octowe (Rhus typhina), daglezje (Pseudotsuga Carriere) i “rajskie jabłonie” (Malus).

Ponadto wyróżnić należy rosnące w kępach krzewy forsycji (Forsythia sp.), jałowca pospolitego (Juniperus communis), ligustra pospolitego (Ligustrum vulgare), jaśminowca wonnego (Philadephus coronarius), lilaka (Syringa) i świdośliwy jajowatej.

W parku żyją wiewiórki pospolite (Sciurus vulgaris). Te sympatyczne, niepłochliwe zwierzęta można spotkać tam przez cały rok. Wiewiórki są typowymi mieszkańcami drzew. Są aktywne tylko w dzień, gdy zwinnie poruszają się po drzewach, także w dół. Gniazda tworzą z trawy, liści i mchu, ale wykorzystują również stare dziuple i ptasie gniazda. Odżywiają się nasionami drzew, orzechami, owocami jagodowymi, ale również drobnymi zwierzętami, jajami ptaków i pisklętami. Wiewiórki nie zapadają w zimowy sen, jedynie w spoczynek przerywany poszukiwaniem pożywienia.

Ścieżka

Ścieżka została opracowana w oparciu o walory przyrodnicze i historyczne. Poszczególne jej etapy nawiązują do istniejących już alejek wewnętrznych. Trasę wycieczki rozpoczynamy od głównego wejścia na teren parku znajdującego się w północno-zachodniej części parku, przy ulicy Kamiennej.

1. Wchodzimy na biegnącą z północy na południe aleję kasztanowców. Stanowią ją drzewa wysokości ok. 20 metrów. Ich korony są kopulaste, gęste i dość regularne.

Kasztanowiec zwyczajny (Aesculus hippocastanum) pochodzi z południowych Bałkanów. Na polskie ziemie przywieziono go przed wielu laty i ze względu na urodę sadzono jako drzewo ozdobne. Z czasem odkryto też, że kasztanowiec posiada właściwości lecznicze. Jego liście bowiem działają żółciopędnie i moczopędnie, przeciwzapalnie i przeciwobrzękowo. Wzmacniają naczynia krwionośne i zwiększają apetyt. Gałązki i pączki przyspieszają gojenie się ran i uszkodzeń naskórka. Nasiona działają przeciwobrzękowo, przeciwzapalnie i przeciwwysiąkowo.

Wzdłuż alei znajdują się ławki, które zachęcają przechodnia aby przysiadł w cieniu drzew i odpoczął, poczytał...

2. W południowo-zachodniej części parku skręcamy w prawo w przedostatnią alejkę. Kierując się naprzód dojdziemy do kolejnego przystanku na ścieżce. Klon zwyczajny (Acer platanoides) mierzący ok. 20 m i obwodzie 1,5 m wrósł we fragment pozostałej po cmentarzu płyty nagrobnej. Nie ma na niej widocznych znaków, pomimo to warto spojrzeć, jakimi prawami rządzi się natura.

3. Skręcamy na północny-wschód i idąc wzdłuż ogrodzenia dochodzimy do nasadzonych regularnie wierzb płaczących (Salix sepulcralis). Ich długie, żółte, często zwisające aż do ziemi gałązki szczególnie dobrze chronią park przed nieatrakcyjnym obrazem zza miedzy. Pomiędzy drzewami znajduje się kolejny fragment płyty nagrobnej wystający ponad ziemię.

4. Idąc na północ wchodzimy w aleję lipową prowadzącą do placu zabaw. W Polsce występują naturalnie dwa gatunki lip: lipa szerokolistna i drobnolistna. Różnią się od siebie pewnymi szczegółami wyglądu. Młode pędy u lipy szerokolistnej są owłosione, a u drobnolistnej nagie. U lipy szerokolistnej osiągają do 12 cm długości, a liście lipy drobnolistnej są mniejsze – do 6 cm długości. Mają tylko małe kępki rdzawych włosków w kącikach nerwów na dolnej stronie blaszki.

Drewno lipowe jest lekkie, miękkie i daje się łatwo obrabiać. Obecnie nie jest stosowane zbyt często, ale dawniej używano go do wyrobu mebli, korpusów powozów, sprzętu sportowego, kopyt szewskich i form kapeluszniczych. Ponieważ drewno lipowe nie ma zapachu robiono z niego skrzynie do przechowywania nasion oraz beczki na miód. Łatwość obróbki i odporność na pękanie i paczenie sprawiała, że drewno lipowe było i jest cenionym surowcem rzeźbiarskim. Użył go m.in. Wit Stwosz, wykonując ołtarz dla Kościoła Mariackiego w Krakowie.

5. Skręcamy na północny zachód i dochodzimy do placu zabaw dla dzieci. Przylegające do placu kamienne stoły szachowe oraz sam plac zabaw są doskonałym miejscem wypoczynku dla dorosłych i ich pociech.

6. Idąc dalej alejką na północny-zachód, znajdziemy się nieopodal wejścia do parku. Stojąc przodem do poznanej już alei kasztanowcowej, równolegle do alei, po lewej stronie rosną dwa buki zwyczajne (Fagus sylvatica). Ich gałęzie w warstwie koron drzew są splecione niczym ramiona kochanków, dlatego nazwane zostały przez nas “Romeo i Julia”. Mierzą ok. 20 m, a obwody na wysokości pierśnicy to 119 i 135 cm. Ich wiek szacuje się na ok. 150 lat. Gęstą koronę buków tworzą niewielkie ciemnozielone liście, które jesienią barwią się na żółto, pomarańczowo i czerwono. Nasiona buka, nazywane bukwią, są całkiem spore i zawierają duże ilości tłuszczów. Mało kto wie, że są jadalne i smaczne. Wiewiórki żyjące w parku bardzo je lubią i chętnie zjadają. Buki mają charakterystyczną popielatoszarą i gładką korę. Pnie “Romea i Julii” są uszkodzone przez wandali sprzed wieku, bowiem na korze widnieje data z ok. 1900 roku.

7. Kierując się alejką na wschód, po lewej stronie rośnie jedyny w parku platan wschodni (Platanus orientalis). Platan ma korę łuszczącą się płatami. Owoce są zielone, a po dojrzeniu brązowe. Jego liście dochodzą do 20 cm długości i 25 cm szerokości.

8. Idąc dalej skręcamy w prawo i dochodzimy do drugiego placu zabaw na terenie parku. Obok ogrodzenia dostrzegamy olbrzymiego dęba o obwodzie 301 cm, którego wiek szacuje się na ok. 250 lat. Dęby kojarzone są z siłą, mocą, długowiecznością i trwałością. I rzeczywiście takie są. Należą do najdłużej żyjących w Europie drzew. W Polsce występują dwa gatunki dębu: dąb szypułkowy (Quercus robur) i dąb bezszypułkowy (Quercus petrae). Oba gatunki są bardzo podobne. Tym, co je odróżnia, jest szypułka, na której są umieszczone kwiatostany żeńskie, a następnie owoce, czyli żołędzie. U pierwszego nich szypułka jest długa i może mieć nawet 12 cm długości. U drugiego szypułka jest bardzo krótka, do 2 cm. Inaczej wyglądają tez liście. U dębu bezszypułkowego ogonek liściowy jest stosunkowo długi (do 2,5 cm), nasada blaszki klinowata, natomiast u dębu szypułkowego jest bardzo krótki (0,5 cm), a nasada liścia sercowata. Wyrazisty rysunek, zróżnicowanie na żółtobiały biel i zielono-brązową twardziel, bardzo duża wytrzymałość oraz trwałość czynią z drewna dębowego cenny i poszukiwany surowiec. Meble wykonane z dębiny uchodzą za prestiżowe i nobilitujące. Z materiału tego robi się też parkiety, boazerie, stolarkę okienną i beczki. Używa się go jako drewna konstrukcyjnego do wznoszenia różnego rodzaju budowli.

9. Omijamy plac zabaw i kierując się na południowy-wschód dochodzimy do niezwykłego miejsca. W pniu lipy znajduje się fragment metalowego ogrodzenia z czasów, gdy na terenie parku mieścił się cmentarz.

10. Odwracamy się i wędrujemy alejką na północny-wschód parku. Po prawej stronie znajduje się ostatni przystanek naszej ścieżki dydaktycznej. Dwa klony zwyczajne (Acer platanoides) wrosły w kamienną płytę nagrobną. Jest to najlepiej zachowany fragment żydowskiego cmentarza. Wyraźne ramiona krzyża, data śmierci (29.05.1860) i kilka liter nazwiska pogrzebanego sprawiają, że to miejsce powinniśmy obdarzyć szczególną uwagą.

Bibliografia

Bibliografia
Coombes Allen J., Drzewa, Warszawa 1992
Eisenreich Wilhelm, Handel Alfred, Zimmer Ute E., Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce, Warszawa 2005
Kremer Bruno T., Drzewa i krzewy, Warszawa 1995
Mowszowicz Jakub, Przewodnik do oznaczania drzew i krzewów krajowych i aklimatyzowanych, Warszawa 1979
Stichmann-Marny U., Kretzschmar E., Nowy przewodnik. Rośliny i zwierzęta, Warszawa 1997
Bartłomiej Knapik, Przemysław Ziółek - dziennikarze "Słowa Polskiego Gazety Wrocławskiej"
"Gazeta Wrocławska / Wieczór Wrocławia - Osiedla" wydanie z dn. 5 sierpnia 2005
“Tajemnice Przyrody Polskiej”, numery 1-79, Warszawa 2005-2007.
“Ochrona Krajobrazu- człowiek, sztuka, środowisko”, Wrocław, 4 lutego 1995.
Strona internetowa http://www.wroclaw.hydral.com.pl

Uwagi

Informacje dodatkowe

Infrastruktura. W parku są ławki i miejsca wydzielone do odpoczynku, brakuje parkingów, oświetlenia i szaletów. Stacja energetyczna tuż za ogrodzeniem nie uprzyjemnia pobytu w parku. Brakuje także koszy na śmieci i ogrodzenia wokół jednego z placu zabaw. Obiekty sportowe nie znajdują się w parku, ale po drugiej strony ulicy Kamiennej powstaje Aqua-park, który z pewnością przyczyni się do częstszego odwiedzania parku.

Mocne strony parku: dobry dojazd tramwajem i autobusem, fragmenty płyt nagrobnych, spokój i cisza, bogaty drzewostan.

Słabe strony parku: przy wejściu i wyjściu z parku brakuje miejsc parkingowych, brakuje szaletów, koszy na śmieci i oświetlenia.

Autorzy

Autorem pierwotnej wersji opisu parku powstałej w ramach projektu "Parki i ogrody oczami młodzieży" jest:
Szkoła Podstawowa nr 68 im.II Tysiąclecia Wrocławia
ul. Szczęśliwa 28
53-445  Wrocław
e-mail: sp68@heron.com.pl
Opiekun grupy:
mgr Dagmara Białoskórska mgr Beata Żarska
Autorzy opisu:
uczniowie kl. IV, V i VI, członkowie koła przyrodniczego i szkolnego koła Ligi Ochrony Przyrody:
grupa historyczna: Magdalena Wawrzykowska, Ewelina Buraczek, Jadwiga Socha, India Barzańska, Justyna Szlufik, Łukasz Stefaniak, Jakub Pasierbski, Adrian Suska.
grupa przyrodnicza: Natalia Budziak, Anna Majewska, Anita Przeniosło, Natalia Szulc, Natalia Wrzos, Aleksandra Kamińska i Dominika Pawelec.
Współpracujacy nauczyciele:
Podziękowania:
Serdecznie dziękujemy:
- Panu z Zarządu Zieleni Miejskiej za pomoc w pozyskaniu podstawowych informacji.
- Panu Tadeuszowi Piotrkowskiemu za pomoc w uzyskaniu fotografii i informacji do części historycznej.


Wyszukiwarka

Wyszukiwarka


Kontakt

Nazwa organizacji
Ośrodek Działań Ekologicznych "Źródła"
Adres organizacji
90-602 Łódź, ul. Zielona 27
Telefon do organizacji
42 632 8118
Adres www organizacji
www.zrodla.org

 
 


Newsletter

wpisz swój e-mail aby otrzymywać informacje o naszych działaniach

Wyślij



© 2010 Ośrodek Działań Ekologicznych "Źródła" | Dzień Pustej Klasy | PITy 2017 | zielone szkoły | oszczędzajmy wodę | edukacja globalna | Kalendarz świąt ekologicznych