Park im. Henryka Sienkiewicza w Łodzi

Położenie: ul. Kilińskiego, Sienkiewicza, Tuwima

Park powstał jako trzeci park publiczny w Łodzi po Parku Źródliska I oraz parku Kolejowym (obecnie Moniuszki). W gęsto zabudowanym fabrycznym mieście brakowało terenów zielonych otwartych dla wszystkich mieszkańców miasta. Istniały wówczas parki przypałacowe i inne parki prywatne, jednak dostęp do nich mieli tylko nieliczni. W 1893 roku pojawił się, a w 1894 roku został przyjęty przez Magistrat, pomysł utworzenia parku w centrum miasta, na którego terenie odbywały się targi (targowisko zostało przeniesione na ul. Targową). Park miał rozciągać się między ulicami Mikołajewską (obecnie Sienkiewicza), Widzewską (Kilińskiego), Nawrot i Przejazd (Tuwima). Prace przy zagospodarowaniu terenu rozpoczęły się w 1896 roku. Projekt parku wykonał Teodor Chrząński we współpracy z Piotrem Hoserem. Niezabrukowany plac uprzątnięto, wyznaczono alejki, posadzono ponad tysiąc drzew i blisko 5 tysięcy krzewów, a całość ogrodzono żelaznym parkanem na podmurówce. Park do dziś zachował swój pierwotny układ. Park został otwarty dla mieszkańców Łodzi w 1899 roku.

Historia

Park pierwotnie nosił nazwę "Mikołajewskiego Ogrodu Miejskiego", o czym informowała pamiątkowa tablica umocowana na kamieniu przy bramie od strony zachodniej. Nazwa parku związana jest z nazwą ulicy przy której się mieścił czyli ulicą Mikołajewską, jednak przez Łodzian najczęściej nazywany był Parkiem Świętokrzyskim, gdyż znajdował się obok kościoła pod wezwaniem Podwyższenia Świętego Krzyża. Od 1916 r. nosi obecną nazwę im. Henryka Sienkiewicza, nadaną mu po śmierci pisarza.

Od strony ul. Sienkiewicza park ma charakter parku francuskiego z symetrycznymi parterami kwiatowymi, od strony ul. Kilińskiego zaś ma charakter pejzażowy (angielski) z szerokimi alejkami i plankami wśród drzew i krzewów.

Część niewielkiego terenu parku przeznaczono na zabudowania, znalazła się tam pierwsza siedziba dyrekcji Plantacji Miejskich, szklarnie, pracownie. W kolejnych latach ustawiono szafki meteorologiczne oraz zegar słoneczny. Na początku XX wieku na trawnikach pomiędzy drzewami pojawiły się terakotowe figurki zwierząt, a na drzewa trafiły porcelanowe tabliczki z opisami gatunków. W 1904 roku w południowej części parku powstała cukiernia, duży budynek z werandą 1924 roku został przebudowany i przekazany Miejskiej Galerii Sztuki (obecnie Ośrodek Propagandy Sztuki), a cukiernię przeniesiono bliżej ul. Kilińskiego do budynku w którym obecnie mieści się Muzeum Przyrodnicze. W parku odbywały się charytatywne imprezy plenerowe (w 1917 r. zorganizowano koncert z którego zyski przeznaczono na odbudowe spalonego Rzgowa). W 1922 roku w parku pojawiła się fontanna w kształcie łabędzia, fontannę otoczyły amorki.

W latach 30-tych XX wieku w parku nastąpiły drobne zmiany, których autorami byli E. Templin a następnie Stefan Rogowicz, między innymi w środkowej części parku pojawiły się wzorem parków angielskich rośliny egzotyczne. Latem wystawiano bananowce, agawy, palmy. Pojawił się również plac zabaw dla dzieci. Po wojnie park nieznacznie się powiększył o działkę łącząca park z ul. Tuwima, został jednak okrojony od południa, gdzie wybudowano szkołę podstawową i basen.

W latach 90-tych XX w. wykonano remont rzeźb parkowych i fontanny, odświeżono drzewostan, wybudowano drugi plac zabaw dla dzieci (blizej ul. Sienkiewicza).

Ścieżka

Przystanek 1
Wchodzimy do parku od strony ul. Sienkiewicza, tuż przy gmachu III Liceum Ogólnokształcącego im. T. Kościuszki. Budynek szkoły zaprojektowany, przez Hilarego Majewskiego w 1881 roku, jego budowę zakończono w 1885 r.
Najważniejsze daty z historii szkoły (źródło: http://trojka.szkoly.lodz.pl):
1916 r. - powołanie Męskiej 4 - klasowej Szkoły Miejskiej
1919 r. - przekształcenie szkoły w 8 - klasowe Męskie Gimnazjum typu przyrodniczo - matematycznego
1921 r. - nadanie imienia Józefa Piłsudskiego
1926 r. - utworzenie Stowarzyszenia Byłych Wychowanków
1933 r. - przekształcenie klas trzecich w klasy pierwsze 4 - letniego gimnazjum
1945 r. - wznowienie pracy szkoły po przerwaniu działalności w grudniu 1939
1946 r. - nadanie nazwy I Miejskiego Gimnazjum i Liceum im. T. Kościuszki
1949 r. - po upaństwowieniu nadanie nazwy XXI Państwowego Gimnazjum i Liceum im. T. Kościuszki a od września 1949 roku przekształcenie w III Ogólnokształcącą Szkołę Stopnia Podstawowego i Licealnego
1954 r. - "Trójka" ze szkoły męskiej stała się koedukacyjną
1962 r. - od 1 września podział szkoły na III Liceum Ogólnokształcące im. T. Kościuszki w Łodzi i Szkołę Podstawową nr 173
Pierwszym dyrektorem szkoły był Leon Starkiewicz 1916 - 1939, którego popiersie znajduje się przed szkołą.
Kierując się w głąb parku mijamy po lewej stronie kwietniki, centralnym punktem tej części parku jest fontanna, która nie tylko upiększa park i umila pobyt spacerowiczom, ale jest również stałym bohaterem artykułów prasowych i zarzewiem konfliktów. Powstała w 1922 roku, łabędź z którego wyciągniętego do góry dzioba płynie woda, został wykonany przez zakłady sztukatorskie, wokół fontanny ustawiona został amorki.
W 1959 r. przy okazji porządkowania parku fontanna została przebudowana, na miejscu łabędzia pojawił się betonowy posąg chłopca z żaglówką. Według różnych wersji symbolizować miał początki miasta (na rzeźbie znajdował się napis "Ex navicula navis" (z łódki Łódź) albo nawiązywać do wiersza Juliana Tuwima o chłopcu bawiącym się stateczkiem. Projektantem rzeźby był Edward Nowicki, pochodzący z Wilna rzeźbiarz, który po wojnie zamieszkał w Łodzi. Jest on autorem m.in. łódzkiej Syrenki (w Pasażu Rubinsteina) i posągu Marii Sobczak, stojącego na Starym Cmentarzu przy ul. Ogrodowej.

"Chłopiec z żaglówką" na początku sierpnia 2002 roku stracił głowę (rzeźby w Parku Sienkiewicza często są niszczone przez wandali), brakująca głowę pracownicy Zieloni Miejskiej zastąpili inną. W tym samym czasie Urząd Miasta zorganizował przetarg na remont fontanny oraz na remonty placów zabaw. W połowie sierpnia zginął cały posąg, dochodzenie wykazało, że rzeźba nie została skradziona, lecz przewieziona do bazy Zieleni Miejskiej w celu konserwacji, gdyż jak tłumaczono w trakcie oczyszczania fontanny przez pracowników Zieleni chłopiec upadł i obtłukł sobie ręce. Pomimo wysiłków córki Edwarda Nowickiego oraz dziennikarzy Dziennika Łódzkiego amorek już nie wrócił na swoje miejsce. Zamiast "Chłopca z żaglówką" w kwietniu 2003 roku pojawiła się replika pierwszej rzeźby czyli łabędź autorstwa Zbigniewa Władyki i jego córki Zofii. Pomocą rzeźbiarzom służyła Gazeta Łódzka organizując akcję zbierania starych zdjęć przedstawiających dawną fontannę, które miały posłużyć za wzór. Ostatecznie łabędź wykonany został w Pracowni Rzeźby i Konserwacji Obiektów Zabytkowych w Łodzi przez Zofię Władykę-Łuczak (jej ojciec wcześniej zmarł).

Z doniesień Dziennika Łódzkiego z 2003 roku dowiadujemy się, ze być może "Chłopiec" wróci do parku. Miejski konserwator zabytków Wojciech Szygendowski mówił wówczas, że chciałby doprowadzić do powrotu rzeźby do parku, miałaby ona stanąć w pobliżu łabędzia, jednak spadkobiercy chcieliby aby chłopiec znów stanął na cokole fontanny. Do dziś w parku znajduje się tylko łabędź w otoczeniu amorków symbolizujących pory roku.

Przystanek 2

Ośrodek Propagandy Sztuki
Kierując się w stronę ul. Kilińskiego dochodzimy do okazałego budynku w kolorze piaskowym. Wybudowano go w 1904 roku z przeznaczeniem na cukiernię-kawiarnię i pijalnię wód mineralnych i taką funkcję spełniał do 1924 roku, kiedy to został przebudowany na Miejską Galerię Sztuki.

"Miejska Galeria Sztuki powołana została w 1924 roku dzięki staraniom ławników z Wydziału Oświaty i Kultury łódzkiego Magistratu i poparciu prezydenta miasta Mariana Cynarskiego. Na jej siedzibę przeznaczono pawilon kawiarni położony w parku im. H. Sienkiewicza, który adaptowano na potrzeby wystawiennicze. Prowadzenie galerii powierzono Marianowi Dienstlowi-Dąbrowie, historykowi sztuki i publicyście. W zamian za dotację w wysokości 8 tys. zł rocznie, zobowiązano go do organizowania wystaw plastycznych, ze szczególnym uwzględnieniem artystów łódzkich, stworzenia kolekcji dzieł sztuki i propagowania twórczości. Uzupełnieniem działalności wystawienniczej była bogato zaopatrzona czytelnia czasopism artystycznych oraz dzienników krajowych i zagranicznych. Dużą popularnością cieszyły się tzw. 'czwartki literackie', w ramach których odczyty z zakresu literatury i sztuki wygłaszali. Dodatkową atrakcją były koncerty muzyczne nadawane w Europie, a odbierane przez słuchaczy za pomocą zainstalowanego w czytelni aparatu radiowego.

W styczniu 1931 roku Magistrat oddał Miejską Galerię Sztuki do dyspozycji Instytutowi Propagandy Sztuki w Warszawie, który do II wojny światowej organizował wystawy. Zgodnie z umową, co roku prezentowano prace łódzkich twórców. Nadal odbywały się w salonie odczyty i spotkania autorskie artystów i poetów.
Po wojnie wystawy w Miejskiej Galerii Sztuk Plastycznych urządzał Związek Zawodowy Polskich Artystów Plastyków. W 1951 roku galerię, której nazwę zmieniono na Ośrodek Propagandy Sztuki, podporządkowano Centralnemu Biuru Wystaw Artystycznych w Warszawie. Stan ten trwał do 1962 roku, kiedy to powołano samodzielne Biuro Wystaw Artystycznych w Łodzi."
(Źródło: http://www.miejskagaleria.lodz.pl)

Dzisiaj Ośrodek Propagandy Sztuki (galeria funkcjonuje pod ta nazwa od 1948 roku) jest częścią Miejskiej Galerii Sztuki. 8 kwietnia 2005 roku Ośrodek po remoncie i rozbudowie zainaugurował swoja działalność wystawą "Źródła tożsamości" nawiązującą do Wystawy Grupy Plastyków Nowoczesnych, która odbyła się w tutaj 62 lata temu. Dzięki modernizacji powierzchnia wystawiennicza galerii zwiększyła się o 200 metrów kw. powstała dwupoziomowa duża sala ekspozycyjna oraz mniejsze sale wystawowa i audiowizualna oraz pomieszczenia dodatkowe, pracownie, szatnia, magazyny, kawiarnia i księgarenka.

Informacje o aktualnych wystawach odbywających się w Ośrodku Propagandy Sztuki znaleźć można na stronie internetowej Miejskiej Galerii Sztuki.

Przystanek 3
Niedaleko od galerii po lewej stronie Alei Szletyńskiego zobaczymy potężnych rozmiarów głaz narzutowy, z zaniedbaną tabliczką poświeconą pamięci prof. Edwarda Potęgi, działacza i prezesa w okresie powojennym Ligi Ochrony Przyrody, założyciela Towarzystwa Przyrodniczego im. Stanisława Staszica oraz Muzeum Przyrodniczego w Łodzi. Głaz o obwodzie 11 mwtrów uznany została za pomnik przyrody.
Muzeum Przyrodnicze Uniwersytetu Łódzkiego znajduje się w budynku w którym wcześniej znajdowała się cukiernia. Muzeum prowadzone jest przez Katedrę Zoologii Doświadczalnej i Biologii Ewolucyjnej UŁ, gromadzi zbiory paleontologiczne, minerologiczne i geologiczne, okazy ssaków, ptaków, akwaria i terraria, obejmuje również dział entomologiczny. Wystawa stała pt.: "Sieć życia - zróżnicowanie form w królestwie zwierząt". Muzeum jest czynne od wtorku do piątku w godz. 10.00-18.00, a w soboty i niedziele w godz. 10.00-14.00, tel. (42) 674 97 90.

Przystanek 4

Wyjdźmy teraz na chwilkę poza granice parku aby zobaczyć kolejny pomnik przyrody - tym razem bluszcz pospolity (o obwodzie pnia 37 cm) oplatający budynek przy Kilińskiego 101.
W Parku Sienkiewicza znajduje się łącznie 21 pomników przyrody, oprócz głazu i okazu bluszczu także: dwa buki pospolite o obwodach 230 i 245 cm, pięć kasztanowców białych o obwodach od 215 do 270 cm, dwa klony jawory (245 i 295 cm) oraz dwa klony pospolite (255 i 280 cm), trzy lipy srebrzyste o obwodach od 215 do 465 cm, platan klonolistny (240 cm), topola czarna "Berlińska" (550 cm) i trzy okazy wiązu szypułkowego o obwodach od 220 do 280 cm.

Przystanek 5
Plac zabaw

Przystanek 6
Al. Walickiego

Przystanek 7

Al. Harcerzy Legionistów
 


Wyszukiwarka

Wyszukiwarka


Kontakt

Nazwa organizacji
Ośrodek Działań Ekologicznych "Źródła"
Adres organizacji
90-602 Łódź, ul. Zielona 27
Telefon do organizacji
42 632 8118
Adres www organizacji
www.zrodla.org

 
 


Newsletter

wpisz swój e-mail aby otrzymywać informacje o naszych działaniach

Wyślij



© 2010 Ośrodek Działań Ekologicznych "Źródła" | Dzień Pustej Klasy | PITy 2017 | zielone szkoły | oszczędzajmy wodę | edukacja globalna | Kalendarz świąt ekologicznych