Park im. Jana III Sobieskiego w Nakle nad Notecią


Województwo: kujawsko-pomorskie

Powiat: nakielski

Park im. Jana III Sobieskiego położony jest w północnej części Nakła nad Notecią między ulicami Mickiewicza i Armii Krajowej a Osiedlem Kazimierza Wielkiego. Właścicielem tzw. terenów rekreacyjno - wypoczynkowych jest Gmina Nakło nad Notecią. Park liczy ok. 1,65 ha. Do parku przylega ogrodzony, otwarty basen, amfiteatr, boisko klubu "Czarni Nakło". Wraz z wymienionymi obiektami park posiada powierzchnię 5ha 27a 78 m2.

Historia

Na przełomie XIX i XXw. obok strzelnicy Towarzystwa Strzeleckiego (obecnie Nakielski Dom Kultury) istniał park zwany Ogrodem Cesarskim będącym miejscem letnich spotkań towarzyskich, koncertów orkiestr i chórów. W 1902r. nakielski architekt- budowniczy Otto Münchau zbudował wieżę widokową. Z niej rozpościerał się wspaniały widok na Pradolinę Toruńsko - Eberswaldzką. Przy dobrej widoczności można było dojrzeć Bydgoszcz. Po 1910r. rozbudowano park, urządzono w nowej części korty tenisowe oraz boisko do gry w piłę nożną, a w starej części parku zbudowano okazałą fontannę. Powierzchnia parku wynosiła około 6 ha. W II połowie XIXw. wyznaczono tereny przy ul. Mickiewicza na cele pochówków, jednakże na krótko rozwiązało to problem.

Po 1945 roku włączono w obręb parku tereny dawnych cmentarzy: katolickiego i ewangelickiego. Ubytek zaś stanowi część gruntów przeznaczona pod budynek szkolny przy ul. Staszica i internat (obecnie Dom Pomocy Społecznej). Trudno podać dokładną datę nadania nowej nazwy parku. Już w dokumentacji dotyczącej głazu narzutowego (pomnika przyrody) z 25.08.1949r. istnieje nazwa "Park Sobieskiego". Wieża widokowa została nazwana wieżą Bolesława Krzywoustego. W 300 rocznicę odsieczy wiedeńskiej (12.09.1983r.) została odsłonięta tablica pamiątkowa na głazie narzutowym.

Aktualny stan parku jest mocno zmieniony w stosunku do parku z początku XX w. Nie ma już fontanny, wieża widokowa nie spełnia swego zadania, większość alejek jest zniszczona. Park, w szczególności stara część, rządzi się własnymi prawami natury. Posiada nieregularny układ, główne aleje przebiegają od ul. Mickiewicza w stronę Osiedla Kazimierza Wielkiego.

Dzisiejsza funkcja parku jest mocno ograniczona, głównie z uwagi na bliskość szpitala oraz zagnieżdżenie gawronów. W "starej" części parku bardzo często odbywają się biegi przełajowe rangi gminnej i powiatowej. Park również jest miejscem zajęć wychowania fizycznego dzieci i młodzieży pobliskich szkół. Zimą dzieci mieszkające na Osiedlach Kazimierza Wielkiego i Łokietka zjeżdżają na sankach nieopodal topoli białej.

Przyroda

Park posiada bardzo urozmaiconą morfologię. Różnice wysokości są tu znaczne, gdyż leży on na krawędzi Pradoliny Toruńsko - Eberswaldzkiej. Podłoże parku również jest urozmaicone, chociaż przeważają piaski. To powoduje, że lokalnie mamy różne zbiorowiska drzew. Wśród starych drzew wkomponowano młode drzewa i krzewy. Wzdłuż alejek w "nowej części" parku ustawione są ławki i założone jest oświetlenie. Dziś rosną tu m.in. klony pospolite, klon jawor, lipy drobnolistne, kasztanowce, wiązy, buki, dęby szypułkowe, robinie akacjowe, jarząb pospolity, jarząb szwedzki, głóg jenoszyjkowy i dwuszyjkowy, jesiony, sosny. Z krzewów dominuje lilak pospolity oraz berberys zwyczajny. Na pniach drzew często możemy zaobserwować mchy i porosty. Są to głównie porosty skorupiaste i listkowate jak misecznica proszkowata, złotorost postrzępiony, pustułka pęcherzykowata. Oznacza to iż w tym miejscu Nakła nad Notecią powietrze jest średnio zanieczyszczone. W parku nie ma drzewa uznanego za pomnik przyrody.

Wśród traw wiosną (marzec-kwiecień) złoć mała (Gagea minima) tworzy żółtozielone plamy. Jest to drobna, wieloletnia roślina, wysokości do 15cm. Liście odziomkowe 2 lub1, bardzo wąskie, łodygowe 2, z których dolny jest lancetowaty i skrzywiony. Kwiaty żółte, o działkach zaostrzonych, na stosunkowo długich szypułkach. Organ podziemny w postaci dwóch cebulek znajdujących się wewnątrz łupinki. Większe żółte plamy w maju i na początku czerwca tworzy mniszek pospolity (Taraxacum officinale). To wieloletnia roślina z sokiem mlecznym, popularnie nazywana mleczem. Owocniki z puchem kielichowym tworzą razem powszechnie znane dmuchawce. Warto wiedzieć, ze sok mniszka jest lekko trujący, na skórze pozostawia plamy. Jest zarówno rośliną leczniczą i miododajną. Młode liście jadalne w postaci sałatki.

Fiołek Rivina (Viola riviniana) natomiast tworzy niebieskofioletowe plamy (kwitnie: kwiecień-maj). Jest to wieloletnia roślina zielna, nieowłosiona. Łodygi rozesłane i ponoszące się, ulistnione. Liście odziomkowe w rozetce, okrągławopodługowate, nieco lśniące, na ogonkach, łodygowe węższe. Jest bardzo podobny do fiołka leśnego. Gdzieniegdzie możemy spotkać dąbrówkę kosmatą (Ajuga genevensis), dąbrówkę rozłogową (Ajuga reptans) oraz ich mieszańce. W miejscach słonecznych i piaszczystych możemy spotkać lucernę sierpowatą (Medicago falcata). Jest to wieloletnia roślina zielna, o łodygach rozesłanej i podnoszącej się, długości do 60cm, silnie rozgałęzionej. Liście trójlistkowe, odwrotnie jajowatych w dolnej części rośliny i wąskich w górnej. Kwiaty żółte zebrane w krótkie grona na długich szypułkach, wyrastających z kątów liści. Strąg sierpowato zgięty. Na żółto kwitnie również rozchodnik ostry (Serum acre) darniowa bylina zimozielona, wysokości do 15cm. Jest trująca i lecznicza, zawiera substancje o bardzo ostrym smaku i stąd nazwa.

Wśród koron drzew możemy zobaczyć liczne ptaki, m.in.: sikory- bogatkę i modraszkę oraz ziębę, szpaka, dzięcioła dużego. W części przyszpitalnej liczną kolonię utworzyły gawrony. Są dość dokuczliwe z uwagi na odchody i "krakanie". Licznie spotykamy przedstawicieli owadów. Najbardziej pospolitym owadem jest kowal bezskrzydły.

Na terenie parku znajdują się głazy narzutowe, przywleczone w plejstocenie przez lądolód skandynawski. Są to granity. Jeden z nich z uwagi na wymiary został uznany za pomnik przyrody nieożywionej. Od 12 marca 1954 roku na podstawie Orzeczenia Przewodniczącego WRN nr 95 jest zarejestrowany jako obiekt chroniony klasy IV.

Współrzędne geograficzne:
Długość geograficzna y =17o 35" 27" E
Szerokość geograficzna x = 53o 08" 30" N.

Ścieżka

Wyznaczona ścieżka dydaktyczna jest ścieżką przyrodniczą, głównie dendrologiczną. Głównym celem wyznaczonej trasy jest ukazanie różnorodności liści, kwiatów i kory rodzimych drzew, przez co uczeń potrafi rozpoznać drzewa. Trasę ścieżki rozpoczynamy od strony północno-zachodniej (od strony Szkoły Podstawowej nr 4).

1. Idąc utwardzoną ścieżką wzdłuż parku i ogródków działkowych dochodzimy do pomnika przyrody nieożywionej. Jest to głaz narzutowy o obwodzie 580 cm; długości 420 cm; szerokości 230 cm; wysokości 190 cm. Ma kształt trójkątny z lekkimi rysami. Jest to granit. Na jednej ze ścian ślad po tablicy pamiątkowej, która została zniszczona. Obecnie głaz pomalowany farbami.

2. Idąc dalej wzdłuż parku napotykamy skupisko ciekawych drzew. Są to buki, lipy, kasztanowce oraz brzoza brodawkowata. Osobliwością parku jest skupisko 8 buków (Fagus sylvatica). Charakterystyczna dla buka jest gładka, popielatoszara kora i najczęściej prosty pień. Korona regularna, kopulasta. Pączki ostre, lancetowate. Liście jajowate lub eliptyczne, nie podzielone, 5-10 cm długości, brzegiem orzęsione lub miękko owłosione, z wierzchu połyskujące, jasnozielone, spodem jaśniejsze, z 5-9 parami nerwów bocznych. Kwiaty jednopienne.

Kwiatostany pręcikowe krótkie, gęste, długoszypułowe, zwieszone. Kwiatostany słupkowe 2-kwiatowe, szypuły do góry wzniesione. Orzechy ostro-3-kanciaste, bukwie czerwono-brunatne, połyskujące, otoczone okrywą - miseczka pękającą 4-klapami, pokrytymi miękkimi kolcami. Buk osiąga do 350 lat, początkowo rośnie bardzo powoli. Ma duże wymagania glebowe i klimatyczne, nie znosi suszy i upału. Dostarcza pożywienia wielu zwierzętom. Jest rośliną leczniczą.

Lipa drobnolistna (Tilia cordata) osiąga wielkość około 25-40 m i średnicę do ponad 100 cm. Pięć lip rosnących przy ogrodzeniu mają pień prosty do połowy wysokości wolny od gałęzi. Kora, z wiekiem płytko i podłużnie spękana, zielonkawo-szara i ciemnoszara. Liście skośne sercowate z piłkowanym brzegiem. Kwiaty żółtawe w luźnych baldachach na długich szypułach. Owoce małe, okrągłe i gładkie. Osiąga wiek do 1000 lat. Rośnie powoli. Doskonałe drzewo miododajne i lecznicze. Lipa szerokolistna (Tilia platyphyllos), która kwitnie już od połowy czerwca pochodzi z południowej Europy, Kaukazu i Azji Mniejszej. Jest to również drzewo długowieczne, wrażliwe na zanieczyszczenia środowiska, suszę. Przy grupie buków rośnie kasztanowiec zwyczajny (Aesculus hippocastanum.) To szybko rosnące drzewo, osiągające wysokość do ok. 30m i średnicę 120cm długości. Kora drzew młodych jasnoszara do szarawo-brunatnej, później ciemniejsza, spękana na płytki i z korowiną. Pączki zimowe bardzo duże do 3cm ciemnobrązowo-czerwonawe, bardzo lepkie. Liście naprzeciwległe, złożone, dłoniasto-pierzaste 5-7 listkowe, ogonek zgrubiały u nasady do 20 cm długości. Listki ostro zaostrzone na szczycie, regularnie podwójnie piłkowane do 25 cm długości i 10 cm szerokości. Z wierzchu ciemnozielone od spodu jaśniejsze, nagie.

Na jesieni złotożółte do brązowo-żółte. Kwiaty 5-krotne koloru białego w wielkich prostych wiechowatych kwiatostanach w kształcie piramidy do 30 cm. Kasztanowiec może osiągać wiek do 200 lat. Nasiona niejadalne i lekko trujące, mają zastosowanie do produkcji leków zapobiegających krwawieniom, licznych kosmetyków, środków piorących i kleju. Stanowią wartościową karmę dla zwierzyny

3. Udajemy się dalej w kierunku wschodnim i dochodzimy do głazu narzutowego. Nie jest on zaliczony do pomnika przyrody, chociaż stanowi pewną osobliwość. Jest to bowiem granit rapakiwi. Ma kolor czerwonawy z wyraźnymi minerałami skaleni i kwarcu. To skała magmowa głębinowa.

4. Idąc dalej dochodzimy do skrzyżowania dwóch alejek. Tutaj rosną trzy sosny pospolite (Pinus sylvestris). Sosna pospolita może osiągać wysokość do 40 m, ma prosty, równy pień zakończony parasolowatą lub stożkową koroną. Gałązki i górna część pnia pokryta jest czerwono-żółtą korą, łuszczącą się warstwami, natomiast dolna część pnia ma korę grubą, wielobocznie popękaną, wewnątrz czerwoną. Szpilki sinozielone, sztywne o długości 4 do 7 cm, osadzone po dwie, wokół gałązek. Szyszki ma osadzone pojedynczo lub po dwie, trzy, stojące długości do 7 cm, niedojrzałe zielone, później brunatnieją i pękają uwalniając uskrzydlone nasiona. Naszą uwagę przyciąga sosna pochylona w kierunku południowym i o wysokości około 5 m.

5. Wędrujemy w stronę Alei Mickiewicza, tutaj możemy zaobserwować klon zwyczajny (Acer platanoides). Ich pień jest smukły i prosty, kora ciemna, podłużnie spękana, nie łuszcząca się. Korona gęsta, szeroka, gęsto ulistniona. Liście 5-7 klapkowe, w nasadzie sercowate, na długich, maczugowo zgrubiałych ogonkach. Klapy ostre, wcięcia między nimi zaokrąglone. Kwiaty drobne, żółte, zebrane w duże, gęste, wzniesione kwiatostany. Orzeszki płaskie, zrośnięte po dwa, z szeroko rozstawionymi skrzydełkami, dojrzewają do października. Osiąga wiek do 150 lat, rośnie stosunkowo szybko.

6. Kierujemy się na południowy-wschód i dochodzimy prawie do Alei Mickiewicza. Rośnie tu jesion wyniosły (Fraxinus excelsior), który posiada korę ciemnoszarą, podłużnie bruzdowaną. Liście duże, długości około 25 cm, złożone z 3-7 par jajowatolancetowatych, krótkoogonkowych listków. Listek szczytowy na dłuższym ogonku. Kwiaty wiatropylne, niepozorne, bez okwiatu. Owoc to długie nasienie i otoczka znajdujące się w długim lancetowatym, zaostrzonym jasnobrązowym skrzydle. Na wysokości około 2,5 m została powieszona budka lęgowa wykonana z pnia brzozy. Obecnie jest jeszcze niezamieszkała.

7. Dalej kierujemy się do "starej części" parku. Najpierw idziemy nieutwardzoną aleją w kierunku wieży widokowej. Naprzeciwko amfiteatru znajduje się skupisko ponad 40 drzew robinii akacjowej (Robinia pseudoacacia). Są różnego wieku, o czym świadczy grubość pnia oraz wysokość. W maju i czerwcu kwitnie robinia akacjowa. Pień robinii nisko rozwidla się w grube konary. Kora głęboko spękana, szarobrązowa. Liście złożone z 11-15 listków, jasnozielone, u nasady ogonka dwa ciernie. Kwiaty białe, motylkowe, silnie pachnące, zebrane w zwisłe grona. Owoc stanowi strąk, do 10cm długości, płaski, zwisający, ciemnobrunatny. Nasiona w liczbie 6-8, nerkowate. Jest to drzewo północnoamerykańskie, do Europy sprowadzone w XVII w. Kwiaty robinii chętnie odwiedzane są przez pszczoły. Drewno bardzo wytrzymałe.

8. Idąc dalej na zachód a następnie skręcając na północ dochodzimy do 2 brzóz brodawkowatych (Betula verrucosa). Wysokość brzozy brodawkowatej dochodzi do 25m, przy średnicach do ok. 60 cm. Pień do wysokości ok. 12-15 m wolny od gałęzi, cylindryczny, niekiedy zniekształcony przy odziomku. Kora mlecznobiała, dająca się oddzierać cienkimi poprzecznymi pasmami, wiekiem pstra, spękana w dolnej części pnia, gruba i czarnawa. Młode pędy pokryte brodawkami. Liście skrętoległe, pojedyncze, podwójnie ząbkowane, jajowato zakończone lub trójkątne. Długość liścia do 7 cm, szerokość ok. 3 cm, kolor zielony - na jesieni żółty. Kwiatostany w postaci długich kotek. Orzeszki ok. 3 mm, dookoła błoniasto oskrzydlone.

9. Udajemy się wzdłuż parkanu Domu Pomocy Społecznej oraz Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych, mijamy skupisko 3 modrzewi i dochodzimy do potężnej topoli czarnej (Populus nigra). To wysokie drzewo około 25 m. Ma gruby pień. Topola czarna rośnie na piaszczystym podłożu. Tutaj możemy również zaobserwować słabo rozwinięty profil glebowy.

10. Udajemy się w kierunku wieży widokowej i dalej już alejką udajemy się w kierunku północno - zachodnim. Dochodzimy do miejsca rozpoczęcia naszej wędrówki. Tutaj możemy podziwiać licznie rosnące dęby szypułkowe. Dąb szypułkowy (Quercus robur) ma owoce (żołędzie) rosnące na długich do 8cm szypułkach. Pień jest prosty, dobrze wyrośnięty, bez gałęzi. Kora jest gruba, głęboko spękana, ciemnoszara.

Bibliografia

Inga Szweder, Mirosław Sobkowiak, Spotkania z przyrodą ROŚLINY, Warszawa 1998
Wilfried Stichmann, Erich Kretzchmar, Spotkania z przyrodą ZWIERZĘTA, Warszawa 1998
Atlas Historyczny Miast Krajeńskich, Nakło nad Notecią, Nakło nad Notecią 1999
Ewidencja pomników przyrody na terenie gminy Nakło nad Notecią, dokumentacja Urzędu Miasta i Gminy Nakło nad Notecią
Materiały archiwalne znajdujące się w UMiG Nakło nad Notecią

Uwagi

Park im. Jana III Sobieskiego w Nakle nad Notecią w coraz mniejszym stopniu pełni funkcję rekreacyjną. Brak typowego miejsca zabaw dla dzieci, małej gastronomii, szaletu. Chociaż park jest przez właściciela porządkowany, to jednak w "starej" części parku brak typowych miejsc spacerowych. Nie ma już fontanny, wieża widokowa nie spełnia swego zadania.

Autorzy

Autorem pierwotnej wersji opisu parku powstałej w ramach projektu "Parki i ogrody oczami młodzieży" jest:
Szkoła Podstawowa nr 4
os. Łokietka 15
89-100 Nakło nad Notecią
e-mail: sp4naklo@poczta.onet.pl
Opiekun grupy:
Hanna Pietrucin 
Autorzy opisu:
Członkowie SK LOP: Dominik Barcz, Norbert Echaust, Karolina Frydrychowicz, Pascal Kłos, Donata Koczur, Michalina Ronka, Dymitr Żyliński
Z zespołem członków SK LOP współpracowała klasa IVb
Współpracujacy nauczyciele:

Galeria

  Jeszcze nie dodano załączników. Możesz dodać załączniki po zalogowaniu się.

Wyszukiwarka

Wyszukiwarka


Kontakt

Nazwa organizacji
Ośrodek Działań Ekologicznych "Źródła"
Adres organizacji
90-602 Łódź, ul. Zielona 27
Telefon do organizacji
42 632 8118
Adres www organizacji
www.zrodla.org

 
 


Newsletter

wpisz swój e-mail aby otrzymywać informacje o naszych działaniach

Wyślij



© 2010 Ośrodek Działań Ekologicznych "Źródła" | Dzień Pustej Klasy | PITy 2017 | zielone szkoły | oszczędzajmy wodę | edukacja globalna | Kalendarz świąt ekologicznych