Park im. Jana Kasprowicza oraz Różanka w Szczecinie

Aktualnie oglądasz dokument z wersji 5. Najnowsza wersja dokumentu to 8. Przejdź do aktualnej wersji

Województwo: zachodniopomorskie

Powiat: Szczecin

Szczecin zwany czasem miastem zieleni ma ogółem ponad 500 hektarów terenów zielni miejskiej w tym: 15 parków o łącznej powierzchni 142 ha, 90 zieleńców o łącznej powierzchni 55,2 ha oraz cmentarze o ogólnej powierzchni 193,87 ha a także lasy miejskie. Największy szczeciński park to Park Kasprowicza o powierzchni 27,03 ha, który wraz z Jasnymi Błoniami, Ogrodem Botanicznym oraz Parkiem Leśnym Arkońskim i Ogrodem Dendrologicznym tworzy wielki kompleks zieleni ciągnący się od ścisłego centrum miasta, aż po Puszczę Wkrzańską.

Park Kasprowicza wraz z Parkiem Leśnym Arkońskim tworzą zespół przyrodniczo-krajobrazowy „Zespół Parków Kasprowicza-Arkoński” o łącznej powierzchni 96,8 ha, powstał on w celu ochrony i odtwarzania walorów krajobrazu kulturowego z fragmentami krajobrazu naturalnego. Według Ustawy z dnia 16 września 2004 r. o ochronie przyrody zespół przyrodniczo-krajobrazowy to jedna z form ochrony przyrody w Polsce, ustanawiany przez państwo obszar będący fragmentem krajobrazu pochodzenia naturalnego lub kulturowego, dla zachowania jego wartości estetycznych.

Park Kasprowicza ograniczony jest: od północy ul. Juliusza Słowackiego, od północnego zachodu ul. Bohdana Zaleskiego, od południa Stanisława Wyspiańskiego i Piotra Skargi. Ta ostatnia ulic oddziela park od Jasnych Błoni, które z kolei otoczone są ulicami Michała Kleofasa Ogińskiego, Karola Szymanowskiego oraz Stanisława Moniuszki. Od strony północnej do parku Kasprowicza przylega Ogród Dendrologiczny im. Stanisława Kownasa.

Do parku można dojechać komunikacją miejską: autobusami linii 53 i 60, które kursują ul. Słowackiego i mają przystanki na północnej granicy parku, autobus linii 67 ma przystanek na ul. Piotra Skargi na granicy z Jasnymi Błoniami. W okolice parku można również dojechać tramwajem linii 1 i 9 od strony Wojska Polskiego i 3 od strony Krasińskiego, jednak będzie trzeba kawałek dojść.

Właścicielem parku jest miasto Szczecin, a zarząd nad nim sprawuje Zarząd Zieleni Miejskiej w Szczecinie. Opiekę nad drzewami w parku sprawuje Akademia Rolnicza w Szczecinie. Park nie jest ogrodzony (poza Różanką i Amfiteatrem). Na terenie parku znajdują się place zabaw, restauracja, bar, kawiarnia, Teatr Letni, obiekty małej gastronomi.

Historia

Powstanie parku nierozerwalnie wiąże się z osobą Johannesa Heinricha Quistorpa a także jego syna Martina. Johannes Quistrop był przedsiębiorcą, ale szczęśliwie dla Szczecina także wielkim filantropem. Założył na wyspie Wolin fabrykę cementu portlandzkiego wraz z całym zapleczem socjalnym dla pracowników. W Szczecinie założył spółkę budowlaną „Westend” i był inicjatorem powstania nowej dzielnicy. Był fundatorem schronisk, szkół, szpitali, pensji, sierocińców i fundacji.

„Pierwotne plany zagospodarowania zachodniej części terenów pofortecznych (po decyzji o likwidacji umocnień twierdzy Szczecin w 1873 r.) sięgały jedynie dzisiejszych Jasnych Błoni. Jednak ekspansja miasta wymusiła przygotowanie planów zabudowy pod kolejną dzielnicę, tzw. Neu-West-End. Zajął się tym radca handlowy Johann Heinrich Quistorp. Ok. 1891 r. opracował założenie urbanistyczne uwzględniające istnienie dużego kompleksu parkowego wkomponowanego w dzielnicę willową oraz wykorzystujące naturalną skarpę strumienia Osówki. Konsekwentnie realizował swoje plany, tworząc park miejski łączący lasy pomiędzy Głębokim a Osowem z nowo budowaną dzielnicą. Kolejni włodarze miasta aż do wybuchu II wojny światowej realizowali jego koncepcję” [Paweł Dżugan, Park Kasprowicza / dawniej Quistorppark]. Park rozciągający się między dzisiejszymi ulicami ul. Piotra Skargi i Zaleskiego (zajmował wówczas 49 ha) zwany od nazwiska twórcy Quistorppark został przekazany miastu przez syna Johann Heinrich Quistorpa – Martina w 1908 roku.

W 1885 roku rzeczka Osówka płynąca wzdłuż północnej granicy parku (dziś płynie pod ziemią) została spiętrzona i utworzyła jeziorko o nazwie Westend-See (obecnie Rusałka). Wybudowano mosty nad jeziorkiem, powstały restauracje, pijalnia piwa i mleka, w parku ustawione były rzeźby, fontanny, utworzono wzgórza, plac zabaw oraz plac koncertowy i tor saneczkowy. Najbardziej znana restauracja (Haus am Westendsee) mieściła się bezpośrednio nad Rusałką, powstała ona w 1915 roku. Powstała poprzez zaadaptowanie nieczynnego młyna słodowego. Restauracja z tarasem cieszyła się wielką popularnością wśród ówczesnych szczecinian. Quistorp zaprojektował także trasy do jazdy konnej i rowerowej, punkty widokowe, po Rusałce można było pływać łódkami, zimą Rusałka zamieniała się w lodowisko. W centralnym punkcie parku, na przedłużeniu obecnej ul. Monte Cassino stał pomnik niemieckiego poety Ernsta Moritza Arndta otoczony zielenią, górował on nad zespołem basenów i fontann. Park Quistorpa był przed II wojną światową się centrum rekreacyjno-towarzyskim Szczecina. Założyciel parku sprowadził do niego liczne egzotyczne gatunki drzew i krzewów, wiele z nich przetrwało do dziś.

„Już po wojnie rozebrana została Kaffeterasse Wiesengrund u zbiegu ul. Piotra Skargi i Słowackiego, naprzeciwko kościoła. Podobnie stało się z restauracją Haus am Westendsee. (…) Do lat 30. ubiegłego wieku u zbiegu ulic Słowackiego, Zaleskiego i Papieża Pawła VI stała restauracja - odbywały się tu niedzielne koncerty, był też plac zabaw dla dzieci. Jeszcze przed wojną w jej miejscu powstał zespół budynków Akademii Pedagogicznej. Po wojnie wprowadziła się tu Akademia Rolnicza. Kolejna restauracja funkcjonowała przy skrzyżowaniu al. Wojska Polskiego i Zaleskiego - dziś nie ma po niej śladu” [Konieczny Kinga, Park im. Jana Kasprowicza [w:] „Gazeta Wyborcza”, 1 VI 2005 ].

Działalność Johannesa Quistorpa kontynuował jego syn, to jemu szczecinianie zawdzięczają rozwój terenów rekreacyjnych miasta o Lasek Arkoński. Las Arkoński do końca XIX wieku był zwykłym lasem, ale dzięki Quistorpowi został on uporządkowany, wyznaczono w nim nowe ścieżki, a las zamienił się w park leśny. W „Dolinie Siedmiu Młynów” wybudowano restauracje (lub zaadoptowano na restauracje nieczynne młyny). Na najwyższym wzniesieniu Lasu Arkońskiego wzgórzach Arkona, Martin na cześć ojca zlecił budowę wieży widokowej projektu berlińskiego architekta Franza Schwechtena. 45 metrową wieżę (52 metry z masztem) wybudowano w 1903 roku – 4 lata po śmierci Johannesa. W kawiarni na parterze wieży znajdowało się popiersie Johannesa Quistorpa „Obecnie zachowała się tylko kamienna podstawa zbudowana z obrabianych bloków granitowych z rugijskich kamieniołomów, na niej pozostał niewielki fragment ceglanej wieży, która pierwotnie miała 45 metrów wysokości (z masztem - 52 metry) i częściowo zdobiona była ceramicznym, glazurowanym detalem. Narożne filary kamiennej podstawy zwieńczone były dwiema kamiennymi rzeźbami - alegorycznymi figurami Handlu i Przemysłu, dłuta berlińskiego artysty Ludwiga Manzla” [Ruiny wieży Quistorpa, Szczecin, http://www.naszewycieczki.pl]. W 1942 roku na wieży w Lesie Arkońskim zainstalowano radary i stacjonowała tu niemiecka jednostka obrony przeciwlotniczej. Ni wiadomo w jakich okolicznościach doszło do zburzenia wieży, jedna z hipotez mówi że została wysadzona przez hitlerowców a druga, ze została zniszczona w wyniku alianckiego nalotu bombowego.

Martin Quistorp przekazał miastu tereny sąsiadujące z dzisiejszym Parkiem Kasprowicza – plac Jasne Błonia (dawniej Quistorp Aue) w roku 1907 i Las Arkoński w 1925, a w roku 1924 sprzedał władzom Szczecina działkę, pod budowę gmachu Urzędu Miejskiego. W 1919 roku Quistorppark został okrojony od strony południowej – wytyczono tam działki pod zabudowę mieszkalną. W 1930 roku park ponownie się skurczył, tym razem o fragment przy ul. Piotra Skargi, gdzie wybudowano klinikę dla kobiet (dzisiaj szpital wojskowy).

W okresie międzywojennym stworzono w parku ogród botaniczny i różany. W 1928 roku odbywała się w Szczecinie wystawa ogrodnicza i przy tej okazji, przy obecnej ulicy Zaleskiego, wybudowano rosarium. Wytyczono ścieżki i wydzielono kwatery dla 8 tysięcy krzewów róż przeróżnych odmian, w każdym klombie rósł innych gatunek tych roślin, a wokół wysadzono wiele egzotycznych drzew i krzewów. Ogród, zamykany na noc, był pielęgnowany przez dwóch ogrodników. W 1935 roku w południowej części ogrodu powstała fontanna „Ptasia studnia” autorstwa Kurta Scherdtfegera, składała się z czterech ptaków z charakterystycznie wygiętymi szyjami.

„Różanka przetrwała wojnę. W latach 1965-67 był pomysł, żeby włączyć ją do nowego dużego terenu wypoczynkowego, który nazwano parkiem XX-lecia PRL. Miał obejmować Ogród Botaniczny, cześć Lasku Arkońskiego aż po jezioro Głębokie. Do początku lat 70. zachodnia część parku nie była zmieniana. Nadal istniały tam rabaty róż, zachowany był dawny układ alejek i ławki ogrodowe. Przy ogrodzie czynna była kawiarnia "Różana", ulubione miejsce spotkań i spacerów mieszkańców Szczecina” [Torney, Szczecin Rosengarten / Różanka, dyskusja na forum www.skyscrapercity.com] W latach 70. Różanka zaczęła podupadać i z czasem zamieniała się w zaniedbaną łąkę. W 1983 roku miasto przekazało teren ogrodu seminarium duchownemu Archidiecezji Szczecińskiej w wieczyste użytkowanie. Teren wrócił do miasta dopiero w 2005 roku w zamian za nieruchomości przy ul. Arkońskiej. Studio Architektury Krajobrazu M. Haas-Nogal opracowało projekt odtworzenia ogrodu na wzór z 1928 roku. W latach 2006-2007 trwała kosztowana renowacja (miasto wydało na nią 2 mln zł).

Dwuhektarowy ogród zachwyca jak dawniej. Rośnie tu obecnie 100 gatunków róż (10 tys. krzewów), odtworzono alejki spacerowe, małą architekturę (murki, schodki, lampy, ławki), wróciła też fontanna „Ptasia studnia”, zbudowano także bezpieczny plac zabaw dla dzieci. W przyszłości planowane jest wybudowanie obiektu gastronomicznego, wzorowanego na historycznej cukierni oraz pawilonu handlowo-administracyjno-edukacyjnego. Wpływy z dzierżawy tych budynków byłyby przeznaczane na utrzymanie ogrodu. Różanka jest ogrodzona, można ją zwiedzać od 8 do 22, główne wejście znajduje się od strony ul. Moczyńskiego, a dwie furtki od strony seminarium.

Park Kasprowicza swą obecną nazwę otrzymał w 1945 r. Park po wojnie coraz bardziej podupadał, czego symbolem może być restauracja w dawnym młynie nad Rusałką. Choć budynek przetrwał wojnę , to w kolejnych latach popadał w ruinę, aż w latach 60. został rozebrany, gdyż groził zawaleniem. Podobnie rzecz miała się z pobliskim mostkiem tzw. japońskim, którego ozdobne bramy zostały rozebrane w połowie lat 50. XX wieku. Kolejny mostek wiodący na wysepkę został rozebrany pod koniec lat 50.

W latach 1974-76 w centralnej części parku, na skarpie nad Rusałką, wybudowano amfiteatr na blisko 5 tys. miejsc. Nad Teatrem Letnim im. Heleny Majdaniec (oficjalna nazwa), rozciągnięty jest ogromny betonowy łuk. Teatr jest ogrodzony, przez co trudniej jest przedostać się z jednej strony parku na drugą – właściwie tylko główną aleją parkową.

W latach 1975-77 w Parku pojawiło się wiele rzeźb plenerowych: „Kompozycja” Ryszarda Chachulskiego, „Jajo Kolumba” Sławomira i Jakuba Lewińskich, „Tancerki”, Teatr Letni, autor: Ryszard Chachulski, „Kompozycja Maska” oraz „Kompozycja skrzydła” autorstwa Anny Paszkiewicz i Leonia Chmielnik, „Kompozycja maski teatralne” Czesława Wronki, „Kompozycja dwóch brył” Stanisława Biżka.

W 1975 roku na skarpie Podzamcza pojawiła się rzeźba „Ogniste Ptaki” Władysława Hasiora, kilka lat później trafiła na pl. Przyjaźni Polsko-Radzieckiej (obecnie Zgody). Latem 1994 roku rzeźba przedstawiająca bajkowo-ludowe ptaki trafiła do parku Kasprowicza, na skarpę w pobliżu amfiteatru. W 2005 roku zniszczone przez wandali „Ptaki” zostały odrestaurowane, z 18 ptaków aż 12 trzeba było odtworzyć.

W 3 września 1979 roku w południowej części parku na osi Jasnych Błoni odsłonięto „Pomnik Czynu Polaków”. Jego autorem jest Gustaw Zemła, profesor Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. „Pomnik Czynu Polaków powstał 25 lat temu jako wizytówka gierkowskiej propagandy sukcesu. O jego powstaniu zdecydowała partyjna uchwała: podjęło ją w 1972 r. plenum KW PZPR - ówczesna najwyższa władza polityczna województwa. Nazwa też powstała w KW: jej autorem jest Stanisław Krzywicki, do niedawna dyrektor Książnicy Pomorskiej w Szczecinie. (…) Odlane z brązu orły wykonane zostały w warszawskich Zakładach im. Marcelego Nowotki. Barkami przetransportowano je do Szczecina” [Kowalewska Jolanta, Pomnik Czynu Polaków ma 25 lat, Gazeta Wyborcza, 1 IX 2004]. W 2005 roku u stóp pomnika zamontowano dwie mosiężne tablice informacyjne o pomniku. Jedna z nich wyjaśnia symbolikę rzeźby orły to „symbol trwania trzech pokoleń: polonii szczecińskiej XIX i XX wieku, pionierów - pierwszych osadników polskich przywracających życie w powojennym Szczecinie, organizatorów odbudowy i rozbudowy Miasta”. Przed pomnikiem rozmieszczone są rabaty kwiatowe i alejki.

W ostatnich latach oprócz odbudowy Różanki, w parku wymieniono również latarnie (2006) i ławeczki (2007), a zapowiada się, ze wkrótce znów będzie można napić się kawy na tarasie restauracji nad Rusałką. W połowie 2007 roku rozstrzygnięto przetarg na teren gdzie pod okiem konserwatora zabytków znów stanie restauracja.

Przyroda

W Parku Kasprowicza rosną 232 gatunki i odmiany drzew i krzewów w tym wiele gatunków egzotycznych. Oprócz rodzimych dębów, brzóz, buków, wierzb, kasztanowców, modrzewi zobaczymy tu m.in. iglaste:

- sosna górska (Pinus mugo) czyli kosodrzewina to płożący krzew, rośnie w Europie w tym w polskich Sudetach i Karpatach w piętrze kosówki, jest objęta ścisłą ochroną gatunkową,
- sosna żółta (Pinus ponderosa) rośnie w Ameryce Północnej nad Pacyfikiem, poznamy ją po długich do 25 cm igłach rosnących po 3 w pęczku,
- oraz sosna Jeffreya (Pinus jeffreyi) i sosna wejmutka (Pinus strobus)
- sośnica japońska (Sciadopitys verticillata) zwana również japońską sosną parasolowatą ze względu na parasolowate ułożenie igieł, jest żywą skamieniałością i jedynym przedstawicielem wymarłej rodziny sośnicowatych,
- świerk serbski (Picea omorika) jest endemitem, w stanie dzikim występuje tylko w zachodniej Serbii i wschodniej Bośni, ma bardzo charakterystyczną bardzo wąską, stożkowatą koronę,
- świerk Brewera (Picea breweriana), rośnie w północno-zachodniej Kalifornii, to drzewo o zwisającym pokroju, główne gałęzie rosną poziomo, ale boczne pędy są wiotkie i zwisają nawet 2 metry w dół,
- a także: choina kanadyjska (Tsuga canadensis), cis pospolity (Taxus baccata), cypryśnik błotny (Taxodium distichum), daglezja zielona (Pseudotsuga taxifolia), jałowiec łuskowaty (Juniperus squamata), jodła jednobarwna (Abies concolor), jodła nikko (Abies homolepis) i jodła Veitcha (Abies veitchii)
liściaste:
- ambrowiec amerykański (Liquidambar styraciflua), pochodzi z Ameryki Północnej i Środkowej, ma 5-7 klapowe piłkwane liście, które pięknie przebarwiają się jesienią (różowe, fioletowe, szkarłatne), a owoce – zdrewniałe torebki – zebrane są w około 3 cm kulki opadające z drzewa na wiosnę,
- grab amerykański (Carpinus caroliniana)
- grujecznik japoński (Cercidphyllum japonicum) – to niewysokie drzewo o liściach w kształcie serca, młode listki są fioletowe lub purpurowe, później zielone a jesienią żółtopomarańczowe, drzewo zwane jest „drzewem ciasteczkowym” gdyż opadłe liście pachną wanilią
- klon ginnala (Acer ginnala), ma liście trójklapowe lub trójdzielne
- klon okrągłolistny (Acer circinatum), pochodzi z zachodu Ameryki Północnej, ma liście klapowane o średnicy do 12 cm, o okrągłym zarysie
- klon tatarski (Acer tataricum) – krzew ten ma bardzo zmienne liście, podwójnie piłkowane do 10 cm długości, z niewyraźnie zaznaczonymi klapami
- a także klon pospolity (Acer platanoides), jawor (Acer pseudoplatanus), polny (Acer campestre), jesionolistny (Acer negundo), srebrzysty (Acer saccharinum),
- kłęk amerykański (Gymnocladus dioicus) – duże drzewo, należy do rodziny bobowatych (jak robinia akacjowa czy glediczia trójcierniowa), pochodzi z Ameryki Północnej, ma długie do 80 cm podwójnie pierzaste liście składające się z jajowatych listków, jego owocami są grube, szerokie strąki do 15 cm długości, wiszą na drzewie do wiosny, nasiona kiedyś zastępowały kawę
- kłokoczka kaukaka (Staphylea colchica) to dekoracyjny krzew, kwitnie na biało lub bladoróżowo, kwiaty zebrane są w grona, zaś owoce to nadęte 2-3 komorowe torebki z brązowymi nasionami, dawniej z nasion wytłaczano olej stosowany do oświetlania
- parocja perska (Parrotia persica) – to drzewo z rodziny oczarowatych ma liście podobne do liści buka, są błyszczące i skórzaste, wiosną różowawe a jesieni wielobarwne od żółtego do szkarłatnego, drobne różowe kwiaty pojawiają się przed rozwinięciem liści, kora parocji podobna jest do kory platana
- a także jesion mannowy (Fraxinus ornus), lipa krymska (Tilia x euchlora), oczar wirginijski (Hamamelis virginiana) i japoński (Hamamelis japonica), platan klonolistny (Platanus acerifolia), perukowiec podolski (Cotinus coggygria), świdośliwa kanadyjska (Amelanchier canadensis), wiśnia piłkowana w odmianie jasnoróżowej (Prunus serrulata Kanzn), skrzydłorzech kaukaski (Pterocarya fraxinifolia), topola chińska (Populus simonii), lipa holenderska (Tilia europea).

W ogrodzie różanym, na ponad 20 tysiącach m kw. powierzchni, rośnie około 100 odmian róż (miniatury i wielkokwiatowe, płożące i pnące, w przeróżnych kolorach), są one oznaczone tabliczkami. Oprócz róż rosną tam byliny a całość dopełniają trawniki i drzewa: świerki serbskie, graby amerykański, kalina Sargenta, kasztanowiec gładki, korkowiec amurski oraz klony, jarzęby, kalina i szakłak, kilka odmian jabłoni i wiśni.

Za Różanką idąc w stronę Lasu Arkońskiego znajduje się dawny Ogród Botaniczny, rośnie tam wiele ciekawych i wartych odnalezienia drzew i krzewów m.in.
- cyprysik groszkowy w odmianie pierzastej (Chamaecyparis pisifera Plumosa Otto) i szpilkowej (Chamaecyparis pisifera Squarrosa Beiss),
- cyprysik Lawsona w odmianie Aluma (Chamae cyparis lawsoniana Alumii),
- cyprysik nutkajski (Chamaecyparis nootkatensis),
- choiny kanadyjskie (Tsuga canadensis),
- jałowiec wirginijski (Juniperus virginiana),
- żywotnik olbrzymi (Thuja plicata)
- bożodrzew gruczułkowaty (Ailanthus altissima Swingle),
- brzozy żółte (Betula alleghaniensis),
- buk pospolity w odmianie czerwonolistnej (Fagus sylvatica Atropunicea),
- dąb błotny (Quercus palustris),
- dereń rozłogowy w odmianie złotokorej (Cornus stolonifera Flaviramea)
- glediczja trójcierniowa w odmianie bezbronnej (Gleditsia triacanthos Inermis),
- grab pospolity w odmianie dębolistnej (Carpinusbetulus Quercifolia)
- grujecznik japoński (Cercphyllum japonicum),
- halezja karolińska (Halesia carolina),
- jarząb szwedzki (Sorbus intermedia),
- jesion omszony (Fraxinus tomentosa)
- jesion wyniosły w odmianie złotokorej (Fraxinus exelsior Aurea Willd.) i zwisającej (Fraxinus excelsior Pendula Ait),
- kasztan jadalny (Castanea sativa)
- kasztanowiec czerwony (Aesculus carnea Hayne),
- kasztanowiec krwisty (Aesculus pavia),
- klon francuski (Acer monspessulanum),
- klon jednolistny odmiany żółtej (Acer negundo Odessanum Rother),
- korkowiec amurski (Phellodendron amurense),
- leszczyna turecka (Corylus colurna),
- magnolia zaostrzona (Magnolia acuminata),
- morwa biała (Morus alba),
- orzech szary (Juglans cinerea),
- perukowiec podolski (Cotinus coggygria),
- skrzydłorzech kaukaski (Pterocarya fraxinifolia),
- strączyn żółty (Cladrastis lutea),
- świdośliwa kanadyjska (Amelanchier canadensis),
- topola kalifornijska (Populus trichocarpa Hook),
- tulipanowiec amerykański (Liiodendron tulipifera).

Bibliografia

Stachak Aleksandra, Grinn Urszula, Haas-Nogal Małgorzata, Kubus Marcin, Zieleń Szczecina. Ilustrowany przewodnik dendrologiczny, Szczecin 2000
Konieczny Kinga, Park im. Jana Kasprowicza [w:] „Gazeta Wyborcza”, 1 VI 2005 r.
Dżugar Paweł, Park Kasprowicza / dawniej Quistorppark, http://www.sedina.pl
Kownas Stefan, Piskorski Czesław, Szczecin – miasto parków i zieleni, Poznań 1958
Seneta Włodzimierz, Dendrologia, Warszawa 1973
Szymanowski Tadeusz, Drzewa ozdobne, Warszawa 1957
Park Kasprowicza – Szczecin, http://www.naszewycieczki.pl/
Wikipedia Wolna Encyklopedia, http://pl.wikipedia.org/wiki/Park_Kasprowicza_w_Szczecinie
Szczeciński Serwis Samorzadowy, Złoty Szlak http://www.szczecin.pl/przewodnik/szlak.htm
Wikipedia Wolna Encyklopedia, http://pl.wikipedia.org/wiki/Ogród_Różany_w_Szczecinie
Raport o stanie miasta Szczecin 2004, Środowisko naturalne, http://www.szczecin.pl/raport04/html/8_2.htm
Szczecin - Szlak Złoty, http://www.zamek.szczecin.pl/
Zakład Usług Komunalnych, http://www.zuk.szczecin.pl

Autorzy

Autorem pierwotnej wersji opisu parku powstałej w ramach projektu "Parki i ogrody oczami młodzieży" jest: Ośrodek Działań Ekologicznych „Źródła”
 
Opiekun grupy:
Gosia Świderek 
Autorzy opisu:
Współpracujacy nauczyciele:
Podziękowania:
Serdecznie dziękujemy redaktorom i użytkownikom Portalu Miłośników Dawnego Szczecina Sedina.pl za udostępnienie archiwalnych i współczesnych zdjęć parku.

Autor zdjęć: Marzena Felinity, źródło i więcej fotografii na stronie http://picasaweb.google.com/felinity.92/RozankaIParkKasprowicza#


Wyszukiwarka

Wyszukiwarka


Kontakt

Nazwa organizacji
Ośrodek Działań Ekologicznych "Źródła"
Adres organizacji
90-602 Łódź, ul. Zielona 27
Telefon do organizacji
42 632 8118
Adres www organizacji
www.zrodla.org

 
 


Newsletter

wpisz swój e-mail aby otrzymywać informacje o naszych działaniach

Wyślij



© 2010 Ośrodek Działań Ekologicznych "Źródła" | Dzień Pustej Klasy | PITy 2017 | zielone szkoły | oszczędzajmy wodę | edukacja globalna | Kalendarz świąt ekologicznych