Park w Krasiczynie

Województwo: podkarpackie

Powiat: przemyski

Krasiczyn leży 10 km na zachód od Przemyśla, przy drodze krajowe nr 28. Niegdyś miasteczko, obecnie wieś, znany jest renesansowego zamku i pięknego, krajobrazowego parku. Krasiczyn nazwę swoją zawdzięcza rodzinie Siecińskich, którzy po wybudowaniu tu zamku przybrali nazwę Krasickich.

Krasiczyński zamek

Miejscowość Krasiczyn znana jest przede wszystkim ze wspaniałego zamku otoczonego pięknym parkiem.

Zamek w Krasiczynie jest renesansowym zamkiem bastejowym. Wybudowany w formie czworoboku zorientowany został ścianami według stron świata. W narożach stoją cztery  baszty, które już w XVII wieku otrzymały nazwy: Boska, Papieska, Królewska i Szlachecka, jako symbole odwiecznego porządku na świecie, cztery szczeble w hierarchii władzy: Boga, Kościół, monarchie i szlachectwo. Jednym z najcenniejszych elementów architektonicznych Zamku jest mieszcząca się w baszcie Boskiej Kaplica, przyrównywana do kaplicy Zygmuntowskiej na Wawelu.

Pierwsze zmianki o zabudowie obronnej na terenie Krasiczyna pochodzą z XV w. W tym czasie młode małżeństwo Jakub z Siecina i Barbara Orzechowska zamieszkało w dworze w Śliwnicy. Majątek po rodzicach odziedziczył syn Stanisław, który na miejscu dworu zbudował kamienny zamek z czterema basztami a nieopodal niego lokował wieś Krasiczyn. Nazwa wsi pochodzi od przejętego przez Stanisława nazwiska Krasicki.

Po Stanisławie zarządcą dóbr został jego syn Marcin, który nie tylko utrzymał zamek ale co ważniejsze, przebudował go na bardziej reprezentatywny i odpowiedni dla senatora oraz posła królewskiego. W wyniku przebudowy zamurowano cześć strzelnice a w reszcie wstawiono okna, zbudowano wieżę zegarową, grzebień attyki, przebudowano baszty nadając im nowe zwieńczenia oraz dostosowano do nowych funkcji użytkowych. Wybudowano kruchtę, oraz trzecią loggię przy baszcie Królewskiej, zbudowano ogrodowy belweder a cały teren parku ogrodzono.

Po bezpotomnej śmierci Marcina Krasickiego posiadłość przechodziła z rąk do rąk stopniowo ulegając niszczeniu. Dopiero po przejęciu posiadłości przez Sapiehów rozpoczęto prace modernizacyjne, które 3 maja 1852 r. zaprzepaścił pożar. Mimo dużych strat prace modernizacyjne rozpoczęto od nowa. Niestety mimo dużych nakładów finansowych nie udało się rodzinie Sapiehów przywrócić jego wcześniejszego stanu. Dodatkową przeszkodą stały się dwie wojny światowe, w czasie których zamek uległ dalszej dewastacji. Śmierć Leona Sapiehy w 1944 r. pogrzebała możliwość odbudowy zamku.

W latach 1945 – 47 zamek służył miejscowej ludności jako schronienie przed bandami UPA, które pustoszyły te rejony. Odbudowę zamku podjęto dopiero w 1963 r. Było to możliwe dzięki przejęciu opieki nad obiektem przez Ministerstwo Kultury i Sztuki a następnie FSO w Warszawie.

W 1996 r. Zamek przeszedł w ręce Agencji Rozwoju Przemysłu w Warszawie. Przeprowadzone przez ARP S.A. prace remontowo-budowlane i konserwatorskie doprowadziły do utworzenia w Zespole Zamkowo-Parkowym w Krasiczynie nowoczesnej bazy turystycznej, hotelowej i gastronomiczne. Zwiedzając park i zamek możemy zjęść posiłek w zamkowej restauracji, a także przenocować w hotelu ulokowanym w dawnej oficynie.

Historia Parku

Zamek otacza przepiękny park krajobrazowy w którym występuje ok. 200 gatunków krzewów i drzew, rodzimych i egzotycznych. Zadziwia ilością zgromadzonych tu gatunków roślin, a przede wszystkim bogactwem form i dostojeństwem rzadkich drzew. Jest to jeden z nielicznych parków dendrologicznych na terenie Polski południowo-wschodniej, ocalałych z zawieruchy wojennej.

W swej pierwotnej formie zwierzyńca zajmował on znacznie rozleglejszy obszar. Jednak ustalenie jego granic nie jest rzeczą łatwą, przypuszczać można, iż na krótko obejmował on niezalesioną południowo-wschodnią część nadsania, łącznie z podyluwialnymi starorzeczami Sanu. Częściowo już wówczas został on ograniczony przez rozwijające się miasto, jak również założenia urbanistyczne zamku i Krasiczyna. Nigdy nie był to rozległy ogród komponowany z myślą o zamku krasiczyńskim. Rosną w nim jednak okazy niepowtarzalne, samo zaś nagromadzenie tylu gatunków jest czymś niespotykanym w Polsce. Początki parku sięgają XVI i XVII wieku. Potem teren ten od zamku oddzieliła droga Przemyśl - Bircza, niszcząc cały układ wzgórza.

Najstarsze wzmianki o ogrodach w Krasiczynie pochodzą z inwentarzy sporządzonych w 1792 i 1887 roku. Są to najcenniejsze źródła dotyczące stylu i głównych założeń ogrodów, nie zawierają one jednak spisu roślin.

Obecna świetność ogrodu to przede wszystkim zasługa ostatnich właścicieli Krasiczyna- Sapiehów, rozmiłowanych zarówno w przyrodzie, jak też świadomie zmierzających do przyozdobienia i dodania splendoru magnackiej siedzibie. Zamiłowani podróżnicy i myśliwi przywozili z podróży po całym niemal świecie egzotyczne drzewa i krzewy. Sadzone głównie po stronie południowej stanowiły tło renesansowego obiektu Park urządzony był w różnych stylach, w zależności od mody i upodobań epoki.

Zapoczątkowane przez Sapiehów prace nad przyozdobieniem parku kontynuowane były przez wiek XIX i XX. Największe ich nasilenie przypadało na obecne stulecie. Prace te dotyczyły zarówno kolekcji drzew, jak też zmierzały w kierunku przekształcenia niektórych jego części w wolne, pełne światła przestrzenie z widokiem na zamek..

W czasie I i II wojny światowej — park w Krasiczynie uległ pewnej dewastacji. Zniszczenia jednak okazały się tu mniejsze niż w innych parkach; ocalały prawie wszystkie okazy flory egzotycznej.

Jak pisze Ks. Stanisław Bartmiński w książce " Krasiczyn Miejscowość, Zamek, Park, Prafia" -  można wyróżnić trzy strefy Parku:

1) park krajobrazowy, z kilkoma monumentalnymi, starszymi od zamku drzewami, (w większości już poza dzisiejszym ogrodzeniem w kierunku Urzędu Gminy) z dominującym stawem.

2) resztki ogrodów geometrycznych, z dobrze zachowanymi dwoma alejami lipowymi. Pierwsza biegnie od głównego wejścia w kirkegardzie w kierunku bramy zamkowej, druga, a właściwie dwie, w lewo, w kierunku dawnego ogrodu warzywnego. Trudno doszukać się śladów pozostałych alei z parku geometrycznego, alei żywotnikowej od górnego stawu w kierunku dawnej ochronki, czy alei świerkowej biegnącej od baszty królewskiej do ogrodów, która zaginęła jeszcze na przełomie wieków.

3) zasadzenia dziewiętnastowieczne Sapiehów z lat trzydziestych: daglezje, liczne aleje, obsadzone głównie kilkoma odmianami tui, skupiska modrzewi, sosny wejmutki, sosny odwróconej nad stawem oraz inne egzotyczne drzewa.

Przyroda

Rośliny chronione - w Krasiczynie rośnie znaczna ilość roślin chronionych. Są to zarówno rośliny dziko rosnące i pospolite w okolicy jak również hodowane tylko w parku. Z drzew podlegających w Polsce gatunkowej ochronie występuje tu m.in. modrzew polski, wawrzynek wilcze łyko, limba, jarząb mączny, kłokoczka południowa, bluszcz pospolity, różanecznik, cis jagodowy rosnący tutaj zarówno w formie krzewiastej jak drzewiastej. Wzdłuż wschodniego ogrodzenia znajdziemy kilka sztuk pięcioigielnej sosny limby, która w stanie naturalnym występuje jedynie w Tatrach.

Z roślin egzotycznych podziwiać możemy m.in.: korkowca, dąb wielkoowocowy, cypryśniki  i tulipanowiec amerykański, piękną jasną korą zachwyca platan klonolistny - roślina z południowej Europy. Warty zobaczenia jest również miłorząb dwuklapowy - o charakterystycznych wachlarzowatych liściach z równoległym unerwieniem.  Znajdziemy też w parku magnolie, surmię, mahonię, orzecha czarnego, orzesznika gorzkiego, daglezję zieloną, wiele okazów żywotnika olbrzymiego i zachodniego, cyprysika Lawsona i groszkowego, żywotnikowca japońskiego.

Z gatunków krajowych rosną tu m.in: dąb, lipa, jesion wyniosły, klon zwyczajny, klon jawor i klon polny, topola biała, jodła pospolita, modrzew europejski, sosna pospolita, świerk.

Ptaki - w parku, w bezpośredniej bliskości ruchliwej drogi, w centrum wsi można zauważyć wiele rzadkich ptaków. Przemysław Kunysz z Wojewódzkiego Zarządu Parków Krajobrazowych naliczył w r. 1990 w parku 40 gatunków ptaków lęgowych. Są w śród nich: zięby (14 par), rudziki (10 par), sierpówki, kapturka, (7) bogatka, pierwiosnek, szpaki (6), jeżyki szczygły, dzwońce (4), pleszka, kawka (3) jak i mniej popularne: grzywacz, kopciuszek, śpiewak, kos, modraszka, płochacz, pokrzywnica, zaganiacz, mazurek, wróbel domowy, wrona siwa, krzyżówka, kowalik (po 2 pary), zimorodek, sroka, dzięcioł duży, pustułka, piegża, sikora uboga, wilga, pliszka siwa, sójka, sowa uszatka, pokrzywka ogrodowa, muchołówka szara, makolągwa, kukułka (po l parze). Prawdziwą zaś ozdobą stawu są piękne łabędzie nieme i kaczki krzyżówki.

Krasiczyńskie drzewa - pomniki rodzinne - Rodzina Sapiehów miała w zwyczaju sadzić drzewo z okazji narodzin potomka. Gdy rodził się syn zasadzono w parku dęba, gdy córka - lipę. Do dziś pod kilkoma drzewami zachowały się kamienne płyty z wyrytymi imionami i datami urodzin siedmiorga dzieci Adama Sapiehy. Wśród nich, najbliżej baszty Boskiej rośnie dąb posadzony w roku urodzenia (1867) późniejszego kardynała krakowskiego Adama Stefana, który wyświecił na księdza Papieża Jana Pawła II. Rosną tu również dąb „Paweł" z roku 1856, i dąb „Władysław", rok sadzenia 1853, oraz lipa „Maria" z roku 1855.

 

Uwagi

Park w Krasiczynie to niezwykle urokliwe miejsce, mające wiele do zaoferowania tym, którzy szukają kontaktu z przyrodą. Wszystkich zainteresowanych bliższym zapoznaniem z się z tym co oferuje  Zamk i Park w Krasiczynie odsyłam na stronę www.krasiczyn.com.pl

Bibliografia



  • Ks. Stanisław Bartmiński, Krasiczyn Miejscowość, Zamek, Park, Prafia, Krasiczyn 1998

  • Ks. Stanisław Bartmiński, Krasiczyn. Dzieje parafii i społeczności, t. 1, Krasiczyn-Przemyśl 2010, t. 1

  • Bieszczady. Przewodnik kieszonkowy, Wydawnictwo Pascal 2006

  • Jerzy Piórecki, Park, [w:] Zamek w Krasiczynie, Przemyśl 1971, Towarzystwo Przyjaciół Nauk w Przemyślu

  • Marcin Szyma, Bieszczady na weekend. Przewodnik turystyczny,  Bielsko-Biała 2006

  • Jerzy Piórecki, Ogrody i parki dworskie Województwa Podkarpackiego, Rzeszów 2008

  • Marcin Drymajło, Zamek w Krasiczynie, http://przemyskie.info/index.php?strona=12&id=382, stan na XII 2010

  • http://www.epodkarpacie.com/index.php?page=guide&main_guide_id=9&usection_id=311, stan na XII.2010

  • http://www.zamki.pl/?idzamku=krasiczyn http://www.wrota.podkarpackie.pl/pl/wizytowka/rezydencje/krasiczyn, stan na XII  2010

  • http://miasteria.pl/miejsce/Zamek-w-Krasiczynie.html, stan na XII  2010

  • http://zamki.res.pl/krasiczyn.htm http://w-droge.pl/zamek-w-krasiczynie.html, stan na XII  2010

  • Strona internetowa Zamku w Krasiczynie - www.krasiczyn.com.pl, stan na XII  2010


Autor

Autorem pierwotnej wersji opisu parku jest: Joanna Wilgucka


Wyszukiwarka

Wyszukiwarka


Kontakt

Nazwa organizacji
Ośrodek Działań Ekologicznych "Źródła"
Adres organizacji
90-602 Łódź, ul. Zielona 27
Telefon do organizacji
42 632 8118
Adres www organizacji
www.zrodla.org

 
 


Newsletter

wpisz swój e-mail aby otrzymywać informacje o naszych działaniach

Wyślij



© 2010 Ośrodek Działań Ekologicznych "Źródła" | Dzień Pustej Klasy | PITy 2017 | zielone szkoły | oszczędzajmy wodę | edukacja globalna | Kalendarz świąt ekologicznych